قرار امتناع از رسیدگی : دستگاه قضایی که شامل مراجع و مقامات قضایی مختلف می شود برای اینکه بتواند به بهترین شکل عدالت را در جامعه گسترش داده و دادرسی یکسانی برای افراد جامعه برقرار نماید.
این وظیفه که برای سیستم قضایی کشور در نظر گرفته شده است باید با استفاده از ابزارهای مختلفی که قانون گذار برای آن در نظر گرفته است انجام شود.
یکی از ابزارهای مهم مقام قضایی برای پیش برد اهداف پرونده مورد استفاده قرار میگیرد استفاده از قرار های مختلفی مانند قرار امتناع از رسیدگی می باشد.
از آن جایی که صدور این قرار سبب پایان یافتن دعوای اقامه شده می شود قانون گذار موارد استفاده از آن را برای مقام قضایی محدود کرده است و در این گفتار ما قصد داریم به بررسی شرایط صدور قرار امتناع از رسیدگی و همچنین آثار صدور آن بپردازیم.
قرار امتناع از رسیدگی چیست؟
به صورت کلی قرار های قضایی از دسته آرای قضایی می باشند که دادگاه یا دادسرا با استفاده از آن ها می تواند رسیدگی به یک پرونده را آغاز، مدارک و مستندات یک پرونده را تکمیل و در برخی موارد رسیدگی به دعاوی را پایان بخشد.
برای مثال صدور یک قرار مانند قرار جلب به دادرسی می تواند برای شروع رسیدگی به یک پرونده و یا مانند قرار امتناع از رسیدگی برای پایان بخشیدن به رسیدگی دعاوی مورد استفاده قرار گیرد.
امتناع از رسیدگی به این معنا می باشد که دادگاه به جهت یکی از مواردی که قانون مشخص کرده و در ادامه به طور دقیق بیان خواهیم کرد و به دلیل حفظ و برابری حقوق طرفین از رسیدگی به یک پرونده امتناع خواهد کرد.
قرار امتناع از رسیدگی در چه مواردی صادر می شود؟
به گفته وکلای پایه یک دادگستری صدور قرار امتناع از رسیدگی به شرایط و عواملی بستگی دارد که در قوانین مرتبط به آن اشاره شده است. از موارد اصلی قرار امتناع از رسیدگی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
وجود دعوای مشابه یا یکسان با دعوای طرح شده
اگر پرونده مشابهی در دادگاه هم عرض یا شعبه دیگری در حال رسیدگی باشد، دادگاهی که به آن مراجعه شده است نمیتواند به پرونده رسیدگی کند زیرا در این صورت سبب تداخل در روند رسیدگی شده و ممکن است تناقض هایی در آینده به وجود آورد.
عدم صلاحیت دادگاه
دادگاه باید پیش از رسیدگی ماهوی به یک دعوا، در ابتدا صلاحیت ذاتی و محلی خود برای رسیدگی را مورد بررسی قرار دهند.
در صورتی که صلاحیت لازم را نداشته باشند موظف به صدور قرار امتناع از رسیدگی هستند زیرا حتی در صورت رسیدگی و صدور رای نیز، معتبر نبوده و رای صادره قابل ابطال خواهد بود.
نقص در مدارک و مستندات
برای اینکه رسیدگی به یک پرونده به طور صحیح صورت گرفته و رای عادلانه صادر شود باید مدارک و مستندات ارائه شده کامل باشد.
در صورتی طرفین مدارک و مستندات را به طور کامل و صحیح ارائه نکنند دادگاه قرار امتناع از رسیدگی صادر خواهد کرد.
وجود موارد رد دادرس
رد دادرس به معنای این است که مقام قضایی رسیدگی کننده به پرونده به دلیل برخی از موارد مانند داشتن قرابت نسبی یا سببی با طرفین دعوا صلاحیت رسیدگی به پرونده ارجاع شده را نداشته و موظف است در این شرایط قرار امتناع از رسیدگی صادر نماید.
بیشتر بدانیم : قرار کارشناسی در چه مواردی صادر میشود؟
قرار امتناع از رسیدگی به دلیل رد دادرس
بر اساس ماده ۹۱ قانون آئین دادرسی مدنی در صورت وجود هر یک از شرایطی که ذیل این مطلب به آن اشاره خواهیم کرد مقام قضائی که پرونده برای رسیدگی به آن ارجاع شده است باید از رسیدگی امتناع کرده و پرونده را به مقام قضائی دیگر ارجاع دهد. موارد رد دادرس عبارت است از:
- قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین دادرس با یکی از اصحاب دعوا وجود داشته باشد
- دادرس قیم یا خدمتگزار یکی از طرفین دعوا باشد و یا یکی از طرفین مباشر یا متکفل امور دادرس یا همسر او باشد
- دادرس یا همسر یا فرزند او، وارث یکی از اصحاب دعوا باشد
- دادرس سابقا در موضوع دعوای اقامه شده به عنوان دادرس یا داور یا کارشناس یا گواه اظهارنظر کرده باشد
- بین دادرس و یکی از طرفین و یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد
- دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند
آثار صدور قرار امتناع از رسیدگی
صدور قرار امتناع از رسیدگی میتواند آثار مختلفی داشته باشد. اثر مستقیم و بی واسطه صدور این قرار این است که مرجع قضایی مربوطه به پرونده ارجاع شده رسیدگی نخواهد کرد.
حال با توجه به دلیل صدور این قرار ممکن است پیامدهای مختلفی برای افراد داشته باشد. برای مثال زمانی که قرار امتناع از رسیدگی به دلیل وجود دعوای مشابه صادر شود، دیگر امکان طرح مجدد دعوای مزبور برای فرد وجود نخواهد داشت اما زمانی که دلیل صدور این قرار وجود شرایط رد دادرس باشد، دادگاه موظف است پس از صدور این قرار اقدام به ارجاع پرونده به شعبه صالح نماید.
سوال و جواب حقوقی با وکیل اترس
به صورت کلی در این گفتار با معنا و مفهوم و همچنین شرایط صدور این قرار قضایی آشنا شدیم. در صورتی که خواهان بهترین تصمیم گیری برای مواجهه با این قرار هستید بهتر است از مشاوره حقوقی وکلای متخصص استفاده نمایید.