قرار رد دعوی : از تصمیمات دادگاه در خصوص انواع پرونده هایی که برای رسیدگی به آن ها ارجاع می شود می توان صدور انواع قرار را یکی از مهم ترین موارد آن دانست.
قرار های صادره از سوی مقام قضایی دارای انواع مختلفی هستند که هر یک از آن ها در موارد به خصوص خود صادر شده و دارای آثار متفاوتی نسبت به دیگری هستند.
یکی از انواع قرار های قاطع دعوا قرار رد دعوی می باشد. صدور این قرار در مواردی هست که از سوی قانون گذار مشخص شده است و در قانون آئین دادرسی مدنی بیان شده است که به معنای این است که به دلیل وجود برخی از شرایط، مقام قضایی طبق قانون، دعوای اقامه شده را رد می کند.
این از دسته قرار های قابل اعتراض بوده که می توان در زمان مشخص شده و طبق شرایط نسبت به آن اعتراض کرد.
موارد صدور رد دعوی
موارد صدور قرار رد دعوا شامل مواردی می شود که مقام قضایی به جهت وجود دلایلی قبل از ورود به ماهیت دعوا از رسیدگی به آن خودداری کرده و این قرار را صادر خواهد کرد. این دلایل به شرح زیر است:
- عدم توجه دعوا نسبت به خوانده بیان شده در دادخواست
- عدم اهلیت خواهان برای طرح دعوا
- اگر دعوا به نمایندگی اقامه شده باشد، محرز نبودن سمت نمایندگی اقامه کننده دعوا
- نداشتن اثر قانونی حتی در فرض پیروزی خواهان
- احتمالی بودن دعوای مطرح شده
- غیر مشروع بودن دعوای مطرح شده مانند این که شخصی دعوای الزام به تحویل مشروبات الکلی اقامه کند
- ذی نفع نبودن خواهان یعنی حتی در صورت پیروزی نفعی متوجه وی نباشد
- اقامه دعوا خارج از موعد مقرر شده در قانون
- همین دعوا با همین موضوع و طرفین در دادگاه دیگری در حال رسیدگی باشد
- خواهان پیش این که دادرسی به پایان برسد دعوای خود را مسترد نماید
در ادامه به بررسی دقیق و بیان نکات حقوقی قرار رد دعوی خواهیم پرداخت.
اعتراض به قرار رد دعوی
اعتراض به قرار رد دعوا تنها از سوی خواهان پذیرفته می شود زیرا اعتراض به رای از سوی شخصی که در نتیجه آن متضرر نشده است امری بیهوده بوده و از سوی مراجع قضایی مسموع نیست.
خواهان برای اعتراض به قرار رد دعوی از دادگاه باید دلایل صدور این قرار را به کمک یک مشاوره حقوقی متخصص مورد بررسی قرار داده و با ثبت اعتراض خود در مهلت مقرر قانونی در دفاتر خدمات قضایی برای به جریان انداختن مجدد پرونده اقدام نماید.
هدف خواهان در اعتراض باید ارائه دلایل و مستندات مختلف برای رد ادعای مقام قضایی باشد. برای مثال اگر قرار رد دعوی به جهت عدم احراز سمت نمایندگی صادر شده باشد، خواهان باید مدارک مربوط به اثبات کننده سمت نمایندگی خود مانند قرارداد وکالت یا قیمومیت را ارائه دهد.
تفاوت رد دادخواست و رد دعوا
چندین قرار مانند قرار های رد دادخواست، رد دعوی یا قرار امتناع از رسیدگی به جهت این که در نهایت مقام قضایی به پرونده رسیدگی نخواهد کرد از این جهت دارای شباهت زیادی هستند.
اما تفاوت هایی با یکدیگر دارند. اولین تفاوت که لازم است در خصوص قرار رد دادخواست و رد دعوی بدانید این است که قرار رد دعوی حتما از سوی مقام قضایی صادر می شود اما صدور قرار رد دادخواست گاهی ممکن است از سوی مدیر دفتر دادگاه باشد.
شرایط صدور قرار رد دادخواست شامل مواردی می شود که دادخواست تقدیم شده به دادگاه دارای ایراداتی باشد برای مثال هزینه دادرسی آن پرداخت نشده یا اسامی خواهان و خوانده به درستی درج نشده باشد.
قرار رد دعوا در دادگاه تجدید نظر
همان طور که به موارد قرار رد دعوی در مرحله بدوی اشاره کردیم همه این موارد در مرحله تجدید نظر نیز وجود خواهد داشت.
اما به جهت اینکه در این مرحله رسیدگی به دادخواست شیوه متفاوتی نسبت به مرحله بدوی دارد رایج ترین موارد صدور قرار رد دعوی برخی از موارد نام برده هست.
برای مثال یکی از موارد پر تکرار در دادگاه تجدید نظر ارائه دادخواست خارج است مهلت ۲۰ روز یا ۲ ماه مقرر شده برای اعتراض به رای می باشد که با قرار رد دعوی مواجه خواهد شد.
مورد دیگری که بتوان به آن اشاره کرد عدم وجود دلایل و مدارک کافی برای اثبات ادعای تجدید نظر خواه بوده که در این صورت دعوا متوجه خوانده نبوده و با قرار رد دعوی از رسیدگی به آن خودداری خواهد شد.
در نهایت می توان با دریافت مشاوره از وکیل تجدید نظر خواهی از بروز چنین مواردی جلوگیری کرد.
قرار رد دعوا چه آثاری دارد؟
مهم ترین اثر حقوقی ناشی از صدور قرار رد دعوی را می توان عدم ورود به ماهیت دعوا از سوی دادگاه و مقام قضایی دانست.
اما علاوه بر این اثر، آثار جانبی دیگری نیز برای خواهان وجود خواهد داشت. اول این که در صورتی که خواهان هزینه دادرسی را پرداخته باشد دیگر امکان استرداد آن از مراجع قضایی وجود نخواهد داشت به همین جهت بسیار بیان می شود پیش از طرح دعوا و تنظیم دادخواست مدارک و مستندات خود را به کمک وکیل متخصص بررسی کنید.
اثر مهم دیگر این است که اگر خوانده در دعوای مزبور مالی را به عنوان تامین خواسته یا خسارت احتمالی در اختیار دادگاه قرار داده باشد، علاوه بر رفع توقیف مال می توان خسارت وارد شده به خود را با طرح دادخواست خسارت از خواهان مطالبه نماید.
دادخواست مجدد بعد از قرار رد دعوا
صدور قرار رد دعوی اگر به جهت موانع دائمی باشد امکان طرح دوباره همان دعوا از سوی خواهان وجود نداشته اما اگر مانع و دلیل صدور قرار رد دعوی به صورت موقتی باشد، پس از رفع شدن مانع خواهان می تواند مجددا برای اقامه دعوا اقدام کند.
بنابراین باید میان موانع دائمی و موقتی برای صدور قرار رد دعوی تفاوت قائل شد. برای مثال اگر مبنای صدور قرار رد دعوی طرح شدن دعوا خارج از مهلت قانونی باشد یا موضوع خواسته غیر مشروع باشد از موانع دائمی بوده و امکان دادخواست مجدد برای خواهان وجود نخواهد داشت.
اما برای مثال عدم احراز سمت نمایندگی یک مانع موقتی بوده که با ارائه مدارک مربوط به نمایندگی خواهان قابل رفع و طرح مجدد دادخواست می باشد.
قرار رد دعوی اعتبار امر مختوم دارد؟
اعتبار امر مختوم در واقع به معنای اعتبار امر قضاوت شده می باشد یعنی زمانی که یک موضوع در دادگاه مورد بررسی قرار گرفته توسط دادگاه یا مرجع قضایی دیگری مجددا مورد بررسی قرار نگیرد.
اعتبار امر مختوم یا قضاوت شده به آن دسته از آرای قضایی یا اداری گفته می شود که قطعی و نهایی شده باشند.
قرار رد دعوی از آن دسته قرار هایی هست که دارای اعتبار امر مختوم بوده و امکان طرح مجدد آن جز در مواردی که پیش از این اشاره کردیم برای خواهان وجود نخواهد داشت.
سوال و جواب حقوقی
قرار رد دعوی را می توان از مهم ترین قرار های صادره از سوی مقام قضایی دانست و از آن جایی که بیشتر حقوق دانان این قرار را دارای اعتبار امر مختوم می دانند باید نسبت به موارد صدور آن توجه بیشتری نسبت به سایر قرار ها داشت.
برای جلوگیری از مواجه شدن با این قرار و یا قرارهای دیگر مانند قرار اناطه لازم است که با یک وکیل مجرب و متخصص مشورت کرده تا ایشان با بررسی ابتدایی موضوع پرونده شما را نسبت به این قبیل مسائل آگاه سازد.