رفع حجر

رفع حجر : یکی از اصطلاحات مهم که تاثیر بسیاری زیادی در اعمال حقوقی مختلف از جمله حوزه قراردادها دارد مسئله حجر و محجوریت میباشد که ممکن است برای فرد وجود داشته باشد.

به طور کلی محجورین دارای شرایط خاصی هستند که قانونگذار برای حمایت هرچه بیشتر از ایشان محدودیت های قانونی در نظر گرفته است تا ارتکاب یک اشتباه منجر به از دست رفتن دارایی آنها یا تبعات منفی برای ایشان نشود.

زمانی که علت قانونی حجر پایان می یابد، شخص محجور باید برای دریافت حکم رفع حجر از دادگاه اقدام کرده تا پس از صدور حکم بتواند مانند افراد عادی دیگر، دست به اقدامات حقوقی و قانونی مختلف بزند.

فرم دادخواست رفع حجر

در ادامه به بررسی دقیق رفع حجر بر اساس قوانین و مقررات خواهیم پرداخت.همچنین برای شما نمونه فرم آن را برای دانلود قرار داده ایم

دانلود فرم دادخواست رفع حجر

رفع حجر چیست؟

رفع حجر در لغت به معنای مرتفع کردن و از بین بردن محجوریت میباشد که معنای حقوقی آن نیز از این تعریف لغوی دور نیست. رفع حجر یک اقدام حقوقی از سوی محجور میباشد که پس از آن بر اساس حکم قانونی، دیگر در زمره محجورین نبوده و میتواند مانند افراد عادی دست به انجام اعمال حقوقی بزند.

برای این اقدام داشتن شرایط رفع حجر و ارائه دادخواست به دادگاه صالح اجباری میباشد. بنابراین در ادامه به مهمترین نکات حقوقی در این زمینه اشاره میکنیم.

شرایط رفع حجر

به دلیل اینکه در قانون اسباب حجر متنوع و متفاوت میباشند، شرایط رفع حجر برای هر یک از محجورین متفاوت است و باید در ابتدا بررسی شود به چه دلیل شخص محجور محسوب شده تا شرایط رفع حجر آن بررسی گردد. در ذیل این مطلب به تفکیک، شرایط رفع هر یک از محجورین بیان خواهد شد.

1. صغیر: صغیر یا کودک تنها در زمانی میتواند از حجر خارج شود که به سن ۱۸ سالگی برسد یا رشد عقلی او ثابت شود.
2. مجنون: تنها در صورتی میتوان برای رفع حجر از مجنون دائمی یا ادواری رفع حجر کرد که صحت و سلامت عقل او از سوی پزشکان معتبر مورد تایید قرار بگیرد.
3. سفیه: شرایط رفع حجر از شخصی که دچار سفاهت بوده است مشروط بر این است که تشخیص خوب از بد از سوی او نزد مقام قضایی به اثبات برسد.
4. ورشکسته: ورشکسته نیز برای اینکه محجوریت وی به پایان برسد باید تمام امور مالی وی از سوی اداره یا مدیر تصفیه به طور کامل انجام شود.

ماده قانونی 

در هیچ یک از مواد قانونی قوانین مدنی و امور حسبی، به طور دقیق از رفع حجر و شرایط آن نام نبرده است زیرا که میتوان این مسائل را از سایر مواد موجود در این زمینه استنباط کرد. اما ماده قانونی که به طور مستقیم در خصوص رفع حجر مواردی را مشخص میکند ماده ۱۰۲ قانون امور حسبی میباشد که به شرح زیر است:

“محجور می‌تواند در موارد رفع حجر اعلام خروج از قیمومت را از دادگاه بخواهد و دادگاه پس از رسیدگی و احراز موجب رفع حجر‌خروج محجور را از تحت قیمومت اعلام می‌نماید”

همانطور که در این ماده بیان شده است، محجور باید برای رفع حجر از طریق دادگاه اقدام کرده و به درخواست وی رسیدگی خواهد کرد.

سوالات پزشک قانونی برای رفع محجوریت

در بسیاری از موارد حجر که به دلیل عدم رشد عقلی یا چنین مواردی شخص محجور شناخته میشود، مقام قضایی برای اینکه به طور دقیق رشد عقلی فرد را بررسی نماید پرونده شخص را به یکی از پزشکان قانونی مورد اعتماد ارجاع میدهد تا وی با پرسیدن سوالات مختلف و انجام آزمایشات متوع میزان رشد عقلی او را اندازه گیری نماید.

برخی از سوالاتی که پزشک قانونی برای رفع محجوریت میپرسد به شرح زیر است:

• قیمت روز طلا؟
• قیمت روز سکه؟
• قیمت روز دلار؟
• پرسیدن برخی از سوالات ریاضی برای بررسی میزان توان ذهنی انجام محاسبات
• سوالاتی درباره رخدادهای اجتماعی و سیاسی اخیر کشور
• پرسیدن پایتخت برخی از کشورهای دنیا
• پرسیدن سوالات توضیحی مانند توضیح بهترین روز زندگی شخص

و…

مراحل رفع حجر

مراحل رفع حجر به شرح زیر میباشد اما پیشنهاد میشود در ابتدا با یکی از وکلای دادگستری جهت بررسی شرایط رفع محجوریت مشورت کرده تا به طور دقیق از رسیدن به نتیجه اطمینان داشته باشید تا وقت و هزینه شما برای ارائه درخواستی اشتباه به هدر نرود.

1. بررسی شرایط رفع حجر
2. تنظیم دادخواست رفع حجر به کمک وکلای متخصص
3. ثبت دادخواست در نزدیکترین دفتر خدمات الکترونیک قضایی
4. مراجعه به دادگاه صالح جهت اثبات شرایط بیان شده
5. دریافت حکم رفع محجوریت

رفع حجر صغیر

یکی از درخواست های پرتکرار در جت رفع محجوریت مربوط به صغیر یا کودکانی میباشد که به رشد عقلی رسیده اند. بر اساس قوانین و مقرراتی که در این حوزه تصویب شده است، صغیر خود به خود در سن ۱۸ سالگی به بزرگسالی رسیده و دیگر محجور نخواهد بود مگر اینکه خلاف آن ثابت شود و در این حالت نیازی به ارائه دادخواست رفع حجر نخواهد بود.

اما در برخی موارد ممکن است صغیر بخواهد زودتر از سن ۱۸ سالگی حکم رفع حجر خود را دریافت کند که مستلزم تقدیم دادخواست مربوطه است.

در این صورت باید حداقل به سن بلوغ رسیده باشد که برای پسران ۱۵ و دختران ۹ سال تمام میباشد. در نهایت مقام قضایی با بررسی شرایط رشد عقلی کودک به بلوغ رسیده را بررسی کرده و حکم مقتضی را صادر میکند.

رسیدگی به دعوای حجر در صلاحیت کدام دادگاه است؟

دادگاه برای رسیدگی به دعاوی که به آن ارجاع داده میشود باید هم دارای صلاحیت ذاتی و هم محلی باشد. بنابراین برای بررسی دادگاه صالح صادر کننده حکم رفع حجر این دو صلاحیت را مورد بررسی قرار خواهیم داد.

صلاحیت ذاتی رسیدگی کننده به دعوای رفع حجر بر اساس استنباطی که از ماده ۴ قانون حمایت از خانواده میشود، بر عهده دادگاه خانواده میباشد.

حال سوالی که مطرح میشود این است که کدام دادگاه خانواده صلاحیت رسیدگی به رفع را خواهد داشت؟

نظرات مختلفی در این باره وجود داشت اما پس از صدور رای وحدت رویه از سوی دیوان عالی کشور، تکلیف متقاضیان و دادگاه ها برای این مسئله به پایان رسید و بر اساس این رای وحدت رویه که ذیل این مطلب آورده شده است، دادگاه خانواده محل اقامت قیم محجور صالح به رسیدگی میباشد.

مشاوره حقوقی رفع حجر

همانگونه که مشاهده میکنید درخواست رفع محجوریت به دادگاه از ابتدای امر دارای پیچیدگی های به خصوصی میباشد که برای احراز شرایط آن نیاز به دانش حقوقی است.

همچنین تنظیم متن دادخواست یکی از مواردی میباشد که تاثیر بسیار زیادی در تصمیم گیری مقام قضایی داشته و میتواند سبب کوتاه شدن مسیر قضایی شود.

به همین دلایل پیشنهاد میشود که حتما از وکلای متخصص در زمینه محجورین مشاوره حقوقی گرفته تا ایشان شما را در طول مسیر دریافت حکم رفع محجوریت همراهی و راهنمایی نمایند.

تنظیم دادخواست رفع حجر

تنظیم دادخواست قضایی یکی از خدمات حقوقی تخصصی از سوی وکلای پایه یک دادگستری میباشد که به موکلین خود ارائه میدهند.

تنظیم دادخواست رفع محجوریت همانطور که پیش از این بیان کردیم تاثیر زیادی در سرنوشت پرونده خواهد داشت. بنابراین با سپردن تنظیم دادخواست خود به وکلای متخصص اترس، میتوانید با خیالی آسوده تر به پیگیری پرونده در مراجع قضایی پرداخته و در زمان و هزینه های دادرسی خود صرفه جویی نمایید.

نمونه رای رفع حجر

نمونه رایی که در این مطلب آورده شده است مربوط به یک پرونده رفع حجر از شخصی میباشد که به دلیل جنون دارای محجوریت بوده و دادگاه حکم رفع آن را صادر نموده است.

آثار حقوقی پایان محجوریت

صدور حکم رفع حجر و پایان محجوریت شخص دارای آثار حقوقی بسیار مهمی میباشد.

در زمان حجر، معاملات محجور باطل بوده و تنها در صورتی برخی از آنها صحت می یافت که از سوی قیم یا سرپرست وی مورد تایید و تنفیذ قرار میگرفت.

اما مهمترین اثر رفع حجر این است که دیگر مانعی برای انجام معامله یا انعقاد قرارداد برای وی وجود نخواهد داشت.

دیگر اثر رفع محجوریت این است که وی میتواند بدون دخالت داشتن شخص دیگری از جمله ولی یا قیم خود، در اموال خود تصرف مالکانه کرده و هیچ مانعی از این جهت بر سر راه وی نخواهد بود.

سوال و جواب حقوقی با وکیل

این امر یک اقدام حقوقی میباشد که نیازمند ارائه دادخواست از سوی محجور یا سرپرست قانونی وی میباشد. برای این کار دادگاه و مقام قضایی با استفاده از ابزارهایی که در اختیار دارد مانند مراجعه به پزشک قانونی، اقدام به احراز شرایط محجور کرده و در صورتی که سبب محجوریت از بین رفته یا بسیار کم و قابل چشم پوشی شده باشد، حکم مقتضی را در این خصوص صادر کرده و محجور نیز میتواند مانند افراد دیگر دست به انجام امور حقوقی خود به طور مستقل بزند.