قرار کارشناسی دادگاه : در برخی از دعاوی حقوقی و کیفری، تصمیم گیری قضایی تنها با داشتن دانش حقوق و قضایی کافی نیست و مسئله دارای جنبه فنی و تخصصی میباشد که قاضی پرونده در آن زمینه دانش کافی ندارد.
اما بنابر اصول حقوقی قاضی نمیتواند از رسیدگی به پرونده سر باز زند و حتما باید در آن پرونده رای صادر نماید. بدین ترتیب میتواند با صدور قرار کارشناسی، اظهار نظر در خصوص مسائل فنی و تخصصی را بر عهده متخصصین همان حوزه قرار داده و تصمیم خود را در قالب رای به طرفین ابلاغ نماید.
قرار کارشناسی از مهمترین قرارهای قضایی میباشد که دارای نکات حقوقی بسیار زیادی است. در ادامه به کمک وکلای متخصص به بررسی ابعاد مختلف و بیان نکات کاربردی در این زمینه خواهیم پرداخت.
قرار کارشناسی دادگاه چیست؟
قرار به معنای تصمیم قضایی است که میتواند مانند قرار کارشناسی در جهت تکمیل پرونده یا مانند قرار منع تعقیب برای پایان دادن به آن، از سوی مقام قضایی مورد استفاده قرار گیرد.
قرار کارشناسی دادگاه در اصل به معنای سپردن کار به کاردان آن میباشد. قاضی میتواند در خصوص مسائلی که فنی بوده و نیاز به دانش خاصی دارد، با صدور قرار کارشناسی نظر متخصصین آن حوزه را جویا شود.
برای مثال میتواند بررسی فنی یک پرونده جرایم پزشکی را به کارشناسانی که در زمینه پزشکی دارای تخصص هستند ارجاع داده و نظر آنها را بداند. اختیار صدور این قرار از سوی مقام قضایی در ماده ۲۵۷ قانون آئین دادرسی مدنی پیش بینی شده است.
تعیین کارشناس چگونه صورت میگیرد؟
تعیین کارشناس بر عهده قاضی دادگاه میباشد و هیچ یک از طرفین نمیتوانند در تعیین آن دخالتی داشته باشند. بر اساس ماده ۲۵۸ قانون آئین دادرسی مدنی کارشناس دادگاه به صورت زیر انتخاب خواهد شد.
“دادگاه باید کارشناس مورد وثوق را از بین کسانی که دارای صلاحیت در رشته مربوط به موضوع است انتخاب نماید و در صورت تعدد آن ها، به قید قرعه انتخاب میشود. در صورت لزوم تعدد کارشناسان، تعداد کارشناسان باید فرد باشد تا در صورت اختلاف نظر، نظر اکثریت ملاک عمل قرار گیرد.”
البته توجه داشته باشید زمانی نظر اکثریت ملاک عمل قرار خواهد گرفت که کارشناسان از نظر تخصص هم سطح باشند.
قرار کارشناسی در چه مواردی صادر میشود؟
تعیین موضوع قرار کارشناسی بر عهده قاضی پرونده میباشد. مانند کارشناسی تشخیص خط و امضا . زیرا این مقام قضایی هست که از کارشناسان درخواست اظهار نظر تخصصی میکند. بنابراین نمتوان به صورت موردی به تعداد مشخصی از مسائل اشاره کرد که قاضی در آن خصوص نظر کارشناسی را میخواهد.
اما همانطور که قانونگذار در ماده ۲۵۷ قانون آئین دادرسی اشاره کرده است، قاضی میتواند شخصا یا به درخواست یکی از طرفین دعوا، موضوع را به کارشناسی ارجاع دهد. بنابراین اگر در دعوای پیش روی خود، احساس میکنید که نظر کارشناسی موافق با ادعای شما بوده و برای تصمیم گیری مقام قضایی موثر باشد، در هنگام تنظیم لایحه دفاعیه خود ارجاع موضوع به کارشناسی را از دادگاه بخواهید.
اعتراض به نظر کارشناسی
به محض اینکه مقام قضایی نظر کارشناس را دریافت نماید، ابلاغیه ای برای طرفین ارسال میشود مبنی بر اینکه کارشناس مربوطه نظر خود را در خصوص موضوع اعلام کرده است.
به دلیل کاهش احتمال تبانی در این نظریه، از سوی قانونگذار امکان اعتراض به نظر کارشناس دادگاه وجود خواهد داشت. بنابراین طرفین دعوا اگر اعتراضی نسبت به نظر کارشناسی داشته باشند، میتوانند در مهلت مقرر قانونی اعتراض خود را اعلام نماید و در صورت گذشتن مهلت قانونی، اعتراضی از سوی ایشان پذیرفته نخواهد شد.
در صورتی که اعتراضی نسبت به نظر کارشناس صورت گیرد، به هیئت های کارشناسی با تعداد بالاتر ارجاع میشود. برای مثال اگر نسبت به نظر هیئت کارشناسی سه نفره اعتراض داشته باشید، موضوع به هیئت پنج یا هفت نفره ارجاع خواهد شد.
نکات کاربردی حقوقی در خصوص قرار کارشناسی دادگاه
- صدور قرار کارشناسی از سوی مقام قضایی هم ممکن است در دعاوی کیفری و هم حقوقی انجام گیرد. بنابراین هیچ محدودیتی برای افراد در زمینه درخواست آن وجود نخواهد داشت و هر زمان که نیاز باشد میتوانند از آن به عنوان ابزاری برای رسیدن به نتیجه مطلوب استفاده کنند.
- توجه داشته باشید که برای ارجاع موضوع به کارشناسی از سوی دادگاه اختیاری بوده و هیچگونه اجباری وجود نخواهد داشت. البته معمولا در صورت درخواست طرفین دعوا این اقدام از سوی قاضی انجام خواهد شد
- برای اظهارنظر کارشناس دادگاه مهلت مشخص میکند که در هنگام صدور این قرار مهلت را نیز اعلام خواهد کرد. البته این مهلت بیان شده امکان تمدید آن نیز وجود خواهد داشت.
پرداخت هزینه کارشناسی بر عهده کیست؟
از مسائل بسیار مهمی که در خصوص قرار کارشناسی دادگاه وجود دارد پرداخت هزینه کارشناسی میباشد. این مسئله در پرونده ها و موضوعاتی که هزینه کارشناسی در آنها بسیار زیاد است بیشتر حائز اهمیت میباشد.
بر اساس ماده ۲۵۹ قانون آئین دادرسی مدنی پرداخت هزینه کارشناسی بر عهده متقاضی آن میباشد و باید این هزینه را ظرف مدت یک هفته پرداخت نماید. حال سؤالی که از وکلای حقوقی پرسیده میشود این است که در صورتی که خود قاضی موضوع را به کارشناس ارجاع دهد، پرداخت هزینه بر عهده چه کسی خواهد بود؟
پاسخ به این سوال در ادامه ماده فوق الذکر بیان شده است. هر گاه دادگاه تشخیص به ارجاع موضوع به کارشناسی نماید، پرداخت هزینه در مرحله بدوی با خواهان و در مرحله تجدیدنظرخواهی بر عهده تجدیدنظر خواه میباشد.
نظر کارشناسی چه تاثیری بر رای دادگاه دارد؟
برخی از افراد به اشتباه گمان میکنند که نظر کارشناس در خصوص موضوع پرونده بیان کننده رای دادگاه میباشد.
اما بهتر است بدانید که اظهارنظر کارشناسان تنها برای قاضی پرونده جایگاه مشورتی داشته و برای دادگاه هیچگونه الزامی در پذیرش نظر کارشناس وجود نخواهد داشت.
بنابراین عدول از نظر کارشناس نمیتواند برای قاضی دارای مشکل باشد. البته اگر هر یک از طرفین تصمیم قضایی را غیر عادلانه بداند، میتواند با مشورت گرفتن از وکیل تجدید نظر خواهی برای اعتراض به رای دادگاه اقدام کرده و از نظر کارشناسی در مرحله تجدیدنظر استفاده نماید.
قرار التزام به حضور متهم با تعیین وجه التزام قضایی
وجه التزام قضایی : مقام قضایی باید تمام تلاش خود با استفاده از ابزارهایی که در اختیار دارد را
قرار معاینه محل : تصمیمات قضائی به دو دسته کلی یعنی حکم و قرار تقسیم بندی میشوند. به تصمیماتی
قرار اناطه حقوقی و کیفری : قرار یکی از تصمیمات مقام قضائی میباشد. ممکن است در هر پرونده قاضی
مهلت اعتراض به نظر کارشناس در هر مرحله ای از رسیدگی به پرونده ۷ روز میباشد. به همین دلیل پیشنهاد میشود سریع تر برای اعلام اعتراض خود اقدام نمایید.
بله قاضی پرونده میتواند با نظر کارشناس مخالف بوده و رای خود را بر اساس ادله دیگر صادر نماید. اظهارنظر کارشناس کاملا جنبه مشورتی برای قاضی خواهد داشت.
مهلت اظهارنظر کارشناس در قرار صادر شده از سوی مقام قضایی مشخص خواهد شد و معیار مشخصی نخواهد داشت. این مهلت بر اساس میزان پیچیدگی و همچنین موارد دیگر تعیین میشود. بنابراین در هر یک از قرارهای کارشناسی میتواند متفاوت با سایر موارد باشد.
پرسش و پاسخ حقوقی با وکیل پایه یک
در این گفتار به طور کامل با قرار کارشناسی دادگاه و موارد صدور آن آشنا شدیم. اظهارنظر کارشناسی برای دادگاه نظر مشورتی بوده و هیچ اجباری برای ترتیب اثر دادن آن وجود نخواهد داشت.
هر یک از طرفین که نظر کارشناس پرونده را بر خلاف واقعیت بداند میتواند ظرف مهلت قانونی مشخص شده، اعتراض خود را نسبت به آن اعلام کرده تا در صورت صلاحدید مقام قضایی به کارشناسان دیگری ارجاع شود.
بهتر است برای استفاده از نظر کارشناس در اثبات ادعای خود، حتما با وکلای متخصص مشورت نمایید تا به بهترین شکل از این ابزار استفاده نمایید.