کارشناسی تشخیص خط و امضا : یکی از موضوعات شایع و پرکاربرد در پرونده های حقوقی و کیفری،کارشناسی تشخیص خط و امضا میباشد.
این امر میتواند یکی از حساس ترین قسمت های یک پرونده باشد و نتیجه آن به صورت مستقیم بر نتیجه و سرنوشت پرونده تاثیر گذار باشد.
در بسیاری از پرونده ها،تشخیص اصالت یا جعلی بودن یک نوشته یا قرارداد و یا امضا و بررسی امضای اشخاص و انتساب و یا عدم انتساب آن به اشخاص،میتواند سرنوشت یک دعوا را رقم بزند.
برای مثال ممکن است شخصی چکی را به دادگاه ارائه نماید و وجه آن آن را مطالبه نماید و طرف مقابل ادعا نماید آن چک را امضا نکرده است،در اینجا کارشناس تشخیص خط و امضا میتواند سرنوشت پرونده را رقم بزند.همچنین این مثال در خصوص قرارداد ها و هر مستند دیگری در پرونده ممکن است رخ دهد.
کارشناسی تشخیص خط و امضا دارای شرایط و ضوابط و تشریفاتی میباشد که کسب اطلاعات در خصوص آن میتواند به شما دیدگاه شفاف تر و روشن تری از مسیر پیش روی پرونده حقوقی و یا کیفری در اختیار قرار دهد.
در این مقاله تلاش گردیده است تمامی مراحل کارشناسی تشخیص خط و امضا به صورت ساده و قانونی تشریح شود و نکات مهمی که در این مرحله توسط افراد باید مورد توجه قرار گیرد عنوان گردد.
نظر به تخصصی بودن این فرایند و اظهاراتی که به کارشناس ارائه میشود توصیه میگردد چنانچه پرونده شما در این مرحله مهم از دادرسی میباشد با دریافت راهنمایی و مشاوره از وکیل متخصص حقوق خود را در این مرحله تضمین نمایید.
خدمات اترس برای کارشناسی تشخیص خط و امضا
وکلای متخصص اترس در زمینه های تخصصی و مختلف حقوقی و کیفری و اطلاعات کامل از فرایند و جزییات مراحل کارشناسی تشخیص خط و امضا،به شما کمک مینماید تا ؛
- در صورت نیاز در پرونده و در زمان مقتضی درخواست کارشناسی به دادگاه داده شود.
- نظریه کارشناسی به صورت تخصصی بررسی شده و در صورت نیاز به آن اعتراض شود.
- در کنار نظریه کارشناسی استدلال های حقوقی ارائه میگردد تا قاضی رسیدگی کننده را متقاعد به احقاق حقوق شما نماید.
- مراحل کارشناسی را بررسی نموده تا تمامی موارد مطابق قانون انجام شود و تمامی تشریفات کارشناسی به درستی انجام شود.
تعریف کارشناسی تشخیص خط و امضا
کارشناسی خط و امضا بررسی دقیق و فنی و تخصصی یک خط،دست نوشته و یا یک امضا توسط متخصص و کارشناس خط و امضا در جهت اینکه مشخص شود آیا آن خط و دست نوشته متعلق به شخص مورد نظر میباشد یا خیر و یا تشخیص اصیل و یا جعلی بودن یک خط و یک نوشته، میباشد.
چه زمانی ارجاع یک پرونده به کارشناسی تشخیص خط و امضا صورت میگیرد؟
کارشناسی تشخیص خط و امضا زمانی در یک پرونده انجام میشود که یکی از طرفین ادعاهایی مشابه موارد ذیل را در روند رسیدگی به پرونده مطرح نماید:
- ادعای انکار خط،امضا،نوشته،به اینصورت که شخص مدعی میشود امضا،نوشته و یا خط مندرج در سندی که علیه او ارائه شده است، توسط او تنظیم نشده و متعلق به او نمیباشد.(مثال:این امضا مال من نیست).
- ادعای جعل سند،به اینصورت که شخصی که سند علیه او ارائه شده است ادعا مینماید سند جعلی و ساختگی بوده و یا قسمت هایی از آت تغییر داده شده و دستکاری شده است.(مثال:این سند جعلی است).
- ادعای تردید نسبت به اصالت سند،به اینصورت که شخص مستقیما دو ادعای فوق را مطرح نمیکند بلکه صرفا اعلام شک و تردید نسبت به اصالت سند ارائه شده مطرح مینماید(مثال:به این سند شک دارم).
غالبا در پرونده های قضایی پس از طرح ادعا های فوق و بررسی قاضی رسیدگی کننده پرونده با توجه به اوضاع و قرائن پرونده،حسب دستور قاضی به کارشناسی تشخیص خط و امضا جهت احراز موضوع ارجاع میگردد.
نحوه ارجاع به کارشناس رسمی دادگستری تشخیص خط و امضا
پس از تصمیم قاضی مبنی بر اینکه احراز صحت و اصالت سند نیازمند بررسی دقیق توسط کارشناس متخصص میباشد، مراحل کارشناسی تشخیص خط و امضا آغاز گردیده و با صدور قرار کارشناسی توسط قاضی و ابلاغ آن به شخص مدعی جهت پرداخت هزینه های کارشناسی،به قید قرعه،یک نفر کارشناس جهت بررسی موضوع و تشخیص خط و امضا تعیین میگردد.
کارشناسان رسمی دادگستری دارای مجوز کارشناسی از کانون کارشناسان قوه قضاییه و دارای تخصص در رشته ارجاع شده میباشند.
اولین مرحله رسیدگی غالبا توسط یک نفر کارشناس صورت میپذیرد و در مراحل بعدی و در صورت اعتراض طرفین به نظریه کارشناسی یک نفره ،حسب دستور و صلاحدید قاضی ممکن است سه نفر کارشناس و یا هیات کارشناسان ۵ و سپس ۷ نفره جهت بررسی تعیین گردند که در ادامه به آنها میپردازیم.
بیشتر بدانیم : نکات مهم حقوقی قبل امضا یک قرارداد چیست
وظایف کارشناس در مراحل تشخیص خط و امضا
پس از ارجاع به کارشناس،ایشان میبایست ابتدا با مطالعه پرونده و بررسی مدارک موجود در پرونده ،اطلاعات کافی نسبت به روند پرونده،موضوع کارشناسی و سند مورد ادعا کسب نماید.
دومین وظیفه کارشناس برقراری ارتباط با شخص مدعی خط،امضا،نوشته و یا سند میباشد،در این مرحله کارشناس وظیفه دارد نمونه های معتبر امضا و خط را در خصوص موضوع ارجاعی تامین نماید تا بوسیله آنها و با مقایسه آنها نظریه خود را به دادگاه اعلام نماید.
نمونه های معتبر امضا و خط
نمونه ها به دو صورت توسط کارشناسان جمع آوری میگردد:
- استفاده از نمونه های قدیمی و مسلم الصدور؛در این قسمت کارشناس از شخص درخواست مینماید نوشته ها و یا اسناد قدیمی که به صورت سند رسمی و عادی تنظیم گردیده و امضا و خطوط شخص مدعی ذیل آن درج شده است جهت بررسی ارائه گردد.از جمله اسناد ازدواج،شناسنامه،قرارداد های قبلی و … میتواند به عنوان اسناد مسلم الصدور مورد استفاده قرار گیرند.
- نمونه های جدید و استکتاب؛یکی دیگر از روش های جمع آوری اطلاعات توسط کارشناسان میباشد و در این روش از فرد مدعی درخواست میشود در حضور کارشناس نوشته خاصی را کتابت کنند و یا امضای خاصی را حسب درخواست کارشناس ترسیم نمایند.
غالبا کارشناسان جهت تشخیص اصالت خط و یا امضا از هر دو روش فوق استفاده مینمایند.
روش های بررسی توسط کارشناس تشخیص خط و امضا
کارشناس پس از جمع آوری نمونه ها به روش های فوق ،اقدام به بررسی نمونه ها به صورت فنی و علمی و تجربی و بسیار دقیق مینماید.
جزییاتی که در بررسی مورد توجه کارشناس قرار میگیرد و در نهایت نیز ملاک صدور نظریه میباشند عبارتند از:
- بررسی شیب و زاویه حروف و اعداد
- میزان فشار قلم بر روی کاغذ
- فاصله میان کلمات و خطوط
- نحوه شروع و پایان نوشته و امضا
- سرعت نوشتار و مکث
- بررسی الگوهای تکراری و شخصی با توجه به نمونه های قدیمی و استکتاب شده
- بررسی تغییرات عمدی و غیر عمدی در نوشته و امضا توسط شخص مورد نظر و احراز آن
- استفاده از ابزار های تخصصی مانند ذره بین،میکروسکوپ،اشعه ماورا بنفش و یا نرم افزار های تحلیل خط و امضا
و ….
تنظیم نظریه کارشناسی تشخیص خط و امضا
پس از طی مراحل فوق ،کارشناس با استفاده از اطلاعات به دست آمده از نتیجه بررسی های فنی و تخصصی اقدام به صدور نظریه کارشناس و ارسال آن به دادگاه رسیدگی کننده به پرونده مینماید.
در نظریه کارشناسی ،کارشناس میبایست به صورت مفصل و دقیق بیان نماید؛
- در نظریه کارشناسی چه اسناد و مدارکی بررسی شده است.
- از چه روش ها و ابزار هایی در بررسی ها استفاده شده است.
- طرفین پرونده چه مدارک و مستنداتی ارائه داده اند و دفاعیات را عینا در نظریه منعکس نماید.
- نتیجه بررسی ها را به صورت صریح اعلام نماید.(اعلام اصالت،جعلیت،عدم امکان اظهارنظر قطعی).
به طور مثال عنوان نماید آیا امضا منتسب به شخص میباشد یا خیر. یا اینکه آیا خط و نوشته با خط و نوشته فرد مدعی مطابقت دارد یا خیر.
در برخی موارد نیز ممکن است علی رغم تمام بررسی های به عمل آمده کارشناس اعلام نماید امکان اظهار نظر قطعی وجود ندارد و یا اعلام نظر منوط به دریافت مدارک دیگری میباشد.
البته شایان ذکر است پیروی از نظریه کارشناسی برای قاضی الزام آور نیست،لیکن میتواند دید دقیق و روشنی را از مستندات پرونده در اختیار قاضی قرار دهد.
ابلاغ نظر کارشناسی به طرفین پرونده
پس از ارسال نظریه کارشناس به دادگاه و ابلاغ آن،طرفین فرصت دارند ظرف مدت ۷ روز از تاریخ ابلاغ و دریافت نظریه اقدامات ذیل را انجام دهند
اعتراض به نظریه کارشناسی تشخیص خط و امضا
۱- اعتراض خود را ظرف مهلت مقرر به صورت رسمی به دادگاه اعلام نموده و درخواست ارجاع به کارشناسان دیگر نمایند.
شایان ذکر است پرداخت هزینه کارشناسی در این مرحله با شخص یا اشخاص معترض به نظریه کارشناسی میباشد.
شایان ذکر است در صورت اعتراض به نظریه کارشناسی ،اختیار پذیرش و یا عدم آن،با قاضی بوده و در صورت پذیرش اعتراض مراحل مذکور طی خواهند شد.
۲- چنانچه هر یک از طرفین اعلام نماید ،علی رغم صحیح بودن نظریه کارشناسی،کارشناس میبایست نظریه کاملتری را ارائه دهد،میتوانند در مهلت مقرر از قاضی رسیدگی کننده درخواست صدور نظریه تکمیلی کارشناس نمایند.
۳- ممکن است طرفین نظریه کارشناسی را قبول داشته باشند که در این صورت هیچگونه اقدام قانونی متصور نبوده و پسی از انقضای مهلت ۷ روزه قانونی ،قاضی اقدام به رسیدگی بر اساس نظریه کارشناسی مینماید.
چالش های رایج در کارشناسی خط و امضا
کارشناسی تشخیص خط و امضا در برخی موارد با چالش های جدی مواجه میگردد که در نتیجه کارشناسی تاثیر مستقیم میگذارد. برای مثال:
- عدم وجود نمونه کافی قدیمی و مسلم الصدور جهت بررسی و مقایسه.
- تغییر عمدی خط و امضا توسط اشخاص.
- شباهت های نوشتاری و امضایی افراد با بکدیگر.
- شرایط خاص فرد مانند استرس و اضطراب در زمان استکتاب که ممکن است نتیجه را تحت تاثیر قرار دهد.
لذا کارشناسی تشخیص خط و امضا چالش سختی برای کارشناس بررسی کننده میباشد و نیازمند توجه و دقت بسیار بالا در جهت کشف حقیقت و به حد اقل رساندند احتمال خطا در نتیجه میباشد.
کارشناسی تشخیص خط و امضا در چه مواردی کاربرد دارد؟
بر خلاف تصور عموم مردم که کارشناسی تشخیص خط و امضا صرفا در پرونده هایی با موضوع چک و سفته وجود دارد ،این نوع کارشناسی در پرونده هایی که موضوع آن وصیت نامه،قرارداد،شکایت های کیفری با موضوع جعل و استفاده از سند مجعول و کلاهبرداری و … نیز بسیار پرکاربرد میباشد.
برای مثال در دعاوی مرتبط با موضوع ارث و ورثه ممکن است یکی از ورثه ادعا نماید وصیت نامه جعلی است و یا ادعای تردید نسبت به امضای مورث خود داشته باشد.
در این صورت ارجاع به کارشناس تشخیص خط و امضا جهت احراز موضوع امری ضروری میباشد.
پرسش و پاسخ با وکلای موسسه اترس
همانطور که گفته شد کارشناسی تشخیص خط و امضا یکی از ابزار های مهم و اساسی کشف حقیقت در برخی پرونده ها و دعاوی میباشد و از زمان طرح ادعا تا زمان صدور نظریه کارشناسی و قطعیت آن ادامه دارد.