اخراج غیرقانونی کارگر : اخراج بزرگترین چالشی است که ممکن است یک کارگر در محیط کاری خود با آن روبرو شود.
اخراج کارگر منجر به از دست دادن کار و به دنبال آن از دست دادن درآمد شده و کارگر را با مشکلات بسیاری مواجه مینماید.
قانون کار برای حمایت از کارگران و کاهش پیامدهای منفی اخراج شرایط خاصی را برای اخراج کارگران تعیین نموده است.
چنانچه کارفرما بدون رعایت این شرایط و تشریفات اقدام به اخراج کارگر نماید، اخراج ایشان اخراج غیرقانونی محسوب میشود.
در صورت اخراج غیرقانونی، کارگر از حقوق مختلفی برخوردار بوده و کارفرما نیز با عواقبی روبرو میشود که در این مقاله به بررسی آنها خواهیم پرداخت.
خدمات حقوقی اترس در خصوص اخراج غیرقانونی کارگر
کلیه کارگران و کارفرمایان بایستی از اطلاعات لازم در خصوص مقررات اخراج و شرایط آن آگاهی داشته باشند تا در آینده با مشکلات ناشی از اخراج غیرقانونی روبرو نشوند.
با این حال، بسیاری از کارگران و کارفرمایان فاقد دانش و اطلاعات کافی در این خصوص هستند. به همین خاطر، نیاز دارند تا پیش از اخراج از طریق مشورت با یک وکیل اداره کار متخصص از تشریفات قانونی مربوط به اخراج آگاهی یابند.
به این منظور، موسسه حقوقی اترس متشکل از وکلا و مشاورین حقوقی متخصص و با تجربه تلاش میکند تا با ارائه خدمات حقوقی متنوعی چون مشاوره حقوقی اداره کار و وکیل اداره کار اطلاعات لازم در خصوص شرایط و تشریفات اخراج، عواقب منفی اخراج غیرقانونی و حقوق کارگر در اخراج غیرقانونی را در اختیار کارگران و کارفرمایان قرار داده و از پیامدهای منفی اخراج غیرقانونی کارگران پیشگیری نماید.
منظور از اخراج غیرقانونی کارگر چیست؟
قانون کار همواره کارگران را تحت حمایت ویژه قرار داده است. یکی از این موارد حمایت، تعیین مقررات و تشریفات ویژه برای اخراج کارگران است.
در واقع، کارفرما نمیتواند بدون دلیل موجه و بدون رعایت تشریفات قانونی اخراج، به صورت یک جانبه قرارداد کار را فسخ کرده و کارگر را از کار برکنار نماید.
هر نوع اخراجی که بدون رعایت تشریفات قانونی، به ترتیبی که در ادامه بیان خواهد شد، انجام شود، اخراج غیرقانونی به شمار میرود.
شرایط تحقق اخراج غیرقانونی کارگر
با توجه به توضیحات فوق، زمانی میتوان اخراج یک کارگر را اخراج غیرقانونی به شمار آورد که شرایط زیر موجود باشد:
وجود رابطه استخدامی بین کارگر و کارفرما
عدم وجود دلیل موجه برای اخراج کارگر
نقض مقررات و تشریفات قانونی اخراج از سوی کارفرما
موارد اخراج غیرقانونی کارگر
از جمله موارد متداول اخراج غیرقانونی کارگر در محیط کار میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اخراج بدون پرداخت کامل حقوق و مزایای کارگر
اخراج بنا به دلایل غیرموجه چون بارداری یا فعالیت صنفی
اخراج بدون اثبات قصور کارگر و رعایت تشریفات قانونی مندرج در ماده ۲۷ قانون کار
فسخ قرارداد کار از سوی کارفرما در دوران بیماری کارگر
اجبار کارگر به استعفاء
تشریفات اخراج قانونی
هرگاه کارفرما خواستار اخراج کارگر باشد، ابتدا بایستی دلیل موجهی را برای اخراج ایشان مطرح نماید.
عدم رعایت مقررات کارگاه از سوی کارگر یا قصور و کوتاهی کارگر در انجام وظایف خود از جمله دلایل موجه برای اخراج به شمار میروند.
سپس، موضوع فوق بایستی در قالب یک تذکر کتبی به کارگر ابلاغ شود تا ایشان بتواند رفتار خود را اصلاح کرده و از اخراج شدن خود جلوگیری نماید.
چنانچه کارگر علیرغم دریافت تذکر کتبی، اقدامی در جهت اصلاح رفتار خود انجام ندهد، کارفرما بایستی موضوع را با شورای اسلامی کار یا انجمن صنفی مطرح نماید.
در صورتی که شورای اسلامی کار یا انجمن صنفی پس از بررسی اسناد و مدارک، دلیل کارفرما برای اخراج کارگر را موجه تشخیص دهد، با آن موافقت مینماید.
کارفرما پس از جلب موافقت شورای اسلامی کار یا انجمن صنفی و پس از تسویه کلیه حقوق کارگر از جمله دستمزد و حق سنوات میتواند ایشان را به صورت قانونی اخراج نماید.
عدم رعایت هر یک از این ترتیبات در فرایند اخراج کارگر موجب میشود تا اخراج ایشان غیرقانونی به شمار رود.
حقوق کارگر در اخراج غیرقانونی
همانطور که پیشتر بیان شد، قانون کار کارگران را تحت حمایت ویژه قرار داده است. برای جلوگیری از تضییع حقوق کارگران این امکان برای آنها پیش بینی شده است تا در صورت اخراج غیرقانونی بتوانند از شکایت از کارفرما را انجام دهند و علاوه بر مطالبه حقوق و مزایای خود، درخواست بازگشت به کار را نیز مطرح نمایند.
به این منظور، کارگر بایستی با مراجعه به سامانه جامع روابط کار شکایت خود را به انضمام اسناد و مدارک موجود در این سامانه به ثبت برساند.
پس از ثبت شکایت کارگر، موضوع در هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف کارگر و کارفرما مورد رسیدگی قرار میگیرد.
چنانچه کارگر بتواند با ارائه دلایل و مدارک کافی، غیرقانونی بودن اخراج خود را ثابت نماید، میتواند علاوه بر دریافت حکم بازگشت به کار حکم جبران خسارات وارده توسط کارفرما را نیز دریافت نماید.
علاوه بر این، حتی در موارد خاصی که غیرقانونی بودن اخراج کارگر در هیئت حل اختلاف نیز پذیرفته نشود، کارگر این فرصت را دارد تا با طرح شکایت در دیوان عدالت اداری نسبت به این موضوع اعتراض کرده و با ارائه اسناد و مدارک کافی تلاش کند تا غیرقانونی بودن اخراج خود را نزد دیوان عدالت اداری ثابت کرده و حکم بازگشت به کار را دریافت نماید.
عواقب اخراج غیرقانونی کارگر برای کارفرما
با توجه به اینکه کارگر اخراجی حق دارد تا نسبت به اخراج غیرقانونی خود طرح شکایت نماید، در صورتی که موفق شود تا ادعای خود مبنی بر غیرقانونی بودن اخراج را در هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف ثابت نماید، کارفرما با برخی عواقب منفی روبرو خواهد شد.
مهمترین پیامد اخراج غیرقانونی کارگر برای کارفرما این است که هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف اقدام به صدور حکم بازگشت به کار کارگر نموده و کارفرما را ملزم مینمایند تا مجددا کارگر را در کارگاه خود به فعالیت مشغول نماید.
به عبارت دیگر، هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف با صدور این حکم تلاش میکنند تا با اقدامات غیرقانونی و سوء استفاده گرانه کارفرما مقابله نمایند.
علاوه بر این، هیئت تشخیص و هیئت حل اختلاف کارفرما را ملزم خواهند کرد تا کلیه خسارات وارده به کارگر در اثر اخراج غیرقانونی را جبران نماید.
این خسارت علاوه بر حقوق و مزایای قانونی کارگر ممکن است خسارات غیرمستقیم ناشی از اخراج مانند خسارات معنوی و عدم النفع را نیز شامل شود.
بیمه بیکاری در صورت اخراج غیر قانونی
یکی از دغدغه های مهم کارگران پس از اخراج مربوط به امکان یا عدم امکان استفاده از بیمه بیکاری است. استفاده از بیمه بیکاری به کارگر کمک میکند تا مشکلات مالی او تا زمان یافتن شغل جدید کاهش یابد.
چنانچه پس از طرح شکایت کارگر از کارفرما به علت اخراج غیرقانونی، هیئت تشخیص یا هیئت حل اختلاف اقدام به صدور رأی به نفع کارگر نموده و غیرقانونی بودن اخراج را تأیید نماید، کارگر اخراجی میتواند ظرف ۳۰ روز از تاریخ اخراج با مراجعه به یکی از شعب بیمه تأمین اجتماعی درخواست استفاده از بیمه بیکاری را ثبت نماید.
کارگر اخراجی در صورتی میتواند از بیمه بیکاری استفاده کند که علاوه بر غیرقانونی بودن اخراج او، همزمان به حرفه دیگری اشتغال نداشته و طی ۵ سال اخیر نیز حداقل ۶ ماه سابقه بیمه داشته باشد.
بیشتر بدانیم : فرمول محاسبه عیدی کارگران چگونه است؟
اخراج غیرقانونی کارگر بدون قرارداد
بسیاری از کارفرمایان تصور میکنند که عدم تنظیم قرارداد کار به صورت کتبی به معنی فرار از قواعد آمره قانون کار است و میتوانند کارگر بدون قرارداد را هر زمان که بخواهند و بدون رعایت تشریفات قانونی اخراج نمایند.
این در حالی است که قرارداد کار شفاهی نیز از همان اعتبار قرارداد کار کتبی برخوردار است و کارگر بدون قرارداد نیز از کلیه حمایتهای قانون کار بهره مند خواهد شد.
در نتیجه، کارفرما موظف است برای اخراج کارگر بدون قرارداد نیز کلیه تشریفات فوق را رعایت نماید. در غیر این صورت، کارگر بدون قرارداد نیز میتواند به همین ترتیبی که بیان شد به علت اخراج غیرقانونی از کارفرما شکایت کرده و حقوق خود را مطالبه نماید.
بیشتر بدانیم : ارزش و اعتبار قرارداد کار سفید امضا چه میزان است؟
پرسش و پاسخ با وکیل
در این مقاله تلاش شده است تا نکات ضروری مربوط به اخراج غیرقانونی کارگر بیان شود. با این حال، ممکن است کارگران و کارفرمایان در زمان اخراج با چالشهای حقوقی بیشتری روبرو شوند و نیاز به دریافت اطلاعات تخصصی تری داشته باشند.
به همین منظور، میتوانند از خدمات مشاوره حقوقی موسسه حقوقی اترس استفاده کرده و به صورت حضوری یا تلفنی اطلاعات لازم را از وکلا و مشاورین حقوقی متخصص و باتجربه این موسسه دریافت نمایند.