جرم چک بلامحل : از پر تکرار ترین جرایم حوزه جرایم مالی می توان به صدور چک بلامحل اشاره کرد. نبود وجه کافی برای پرداخت زمانی که چک برای پرداخت به بانک برده می شود را می توان از اصلی ترین دلایل برگشت خوردن چک دانست.
صدور چک بلامحل با توجه به این که می توان نتایج زیان باری داشته و خسارت های زیادی به دریافت کننده آن وارد نماید از سوی قانون گذار جرم انگاری شده و مجازات هایی نظیر حبس تعزیری و برخی از ممنوعیت ها مانند عدم امکان دریافت دسته چک برای مدت معین در نظر گرفته است.
البته لازم به ذکر است که هر یک از چک های صادر شده که برای پرداخت نشوند دارای وجه کیفری نبوده و صادر کننده آن مجرم نخواهد بود.
برای تشخیص این موضوع بهتر است در ادامه این مطلب که توسط وکیل دعاوی چک موسسه اترس تهیه شده است همراه ما باشید.
شرایط تحقق جرم چک بلامحل
همان طور که بیان کردیم هر یک از چک های پرداخت نشده در بانک مشمول جرم صدور چک بلامحل نبوده و صادر کننده آن قابل تعقیب کیفری نمی باشد و تنها از جنبه حقوقی می توان از طریق مطالبه چک برای آن اقدام کرد. شرایط تحقق جرم صدور چک بلامحل بر اساس ماده ۳ قانون صدور چک شامل موارد زیر می باشد:
- در صورتی که صادر کننده چک در تاریخ مشخص شده در بانک محال علیه نداشته باشد که این موضوع می تواند ناشی از آن باشد که از ابتدا در بانک وجه نقدی نداشته و یا این که پیش از سر رسید تاریخ چک آن را خارج کرده است.
- در صورتی که صادر کننده چک بدون داشتن دلیل موجه دستور عدم پرداخت را به بانک داده و در این صورت در تاریخ سر رسید چک، بانک محال علیه از پرداخت وجه خودداری نماید.
- در صورتی که چک را به صورتی تنظیم نماید که بانک به عللی از قبیل عدم مطابقت امضا یا قلم خوردگی در متن چک، یا اختلاف در مندرجات چک و امثال آن از پرداخت وجه چک خودداری نماید.
در این موارد است که چک صادر شده بلامحل بوده و برای صادر کننده آن دارای مسئولیت کیفری می باشد.
محرومیت های ناشی از صدور چک پرداخت نشدنی
بر اساس ماده ۵ مکرر قانون صدور چک، قانون گذار بانک ها و موسسات اعتباری را موظف کرده است در صورت ثبت غیر قابل پرداخت بودن چک یا همان برگشت زدن چک از سوی دارنده، باید محرومیت های زیر را تا زمان رفع سوء اثر اعمال نمایند. این محرومیت ها به شرح زیر است:
. عدم افتتاح هرگونه حساب و صدور کارت بانکی جدید
. مسدود کردن وجوه کلیه حساب ها و کارت های بانکی و هر مبلغ متعلق به صادر کننده که تحت هر عنوان نزد بانک یا موسسه اعتباری دارد به میزان کسری مبلغ چک به ترتیب اعلامی از سوی بانک مرکزی
. عدم پرداخت هرگونه تسهیلات بانکی یا صدور ضمانت نامه های ارزی یا ریالی
. عدم گشایش اعتبار اسنادی ارزی یا ریالی
مجازات صدور چک بلامحل
برای دانستن این که قانون گذار برای جرم صدور چک بلامحل چه مجازاتی در نظر گرفته است علاوه بر در نظر گرفتن محرومیت های بیان شده در ماده ۵ باید به ماده ۷ قانون صدور چک اشاره کنیم.
مجازات صدور چک بلامحل به شرح زیر است:
- چنانچه مبلغ مندرج در متن چک کمتر از هفتصد و هشتاد میلیون ریال باشد به حبس تا حداکثر شش ماه محکوم خواهد شد.
- چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از هفتصد و هشتاد میلیون تا سه میلیارد و نهصد میلیون ریال باشد از شش ماه تا یک سال حبس محکوم خواهد شد.
- چنانچه مبلغ مندرج در متن چک از سه میلیارد و نهصد میلیون ریال بیشتر باشد به حبس از یک سال تا دو سال و ممنوعیت از داشتن دسته چک به مدت دو سال محکوم خواهد شد.
یکی دیگر از نکاتی که وکیل پرونده چک بیان داشته است که باید توجه ویژه ای به آن بشود این است که اگر مرتکب اقدام به صدور چندین چک بلامحل نماید، مبالغ چک های صادر شده با یکدیگر جمع شده و مجازات بیان شده بر اساس ماده ۷ قانون صدور چک بر اساس مجموع مبالغ تعیین خواهد شد.
آیا جرم چک بلامحل قابل گذشت است؟
قابل گذشت یا غیر قابل گذشت بودن آثار زیادی بر روی جرمی که از سوی افراد و دستگاه قضایی مورد بررسی قرار می گیرد خواهد داشت.
مهم ترین اثر قابل گذشت بودن جرایم در این است که پس از گذشت شاکی خصوصی، دادگاه رسیدگی به پرونده را متوقف کرده و هیچ گونه مجازات عمومی برای مجرم در نظر گرفته نخواهد.
با مراجعه به قوانین و مقررات جزایی کشور متوجه می شویم که جرم چک بلامحل نیز قابل گذشت بوده و بدین ترتیب این دسته از پرونده های کیفری تنها با شکایت شاکی خصوص آغاز شده و با گذشت وی پایان می یابد.
نحوه شکایت از جرم صدور چک بلامحل
برای شکایت از چک بلامحل بهتر است در ابتدا با یک مشاوره حقوقی متخصص حوزه چک در این باره مشورت کرده تا بر اساس شرایط پرونده و هم چنین مدارک موجود بهترین روش برای طرح شکایت را به شما پیشنهاد بدهد. سپس می توانید بر اساس مراحل زیر برای دفاع از حقوق خود اقدام نمایید.
- برگشت زدن چک در بانک و دریافت گواهی عدم پرداخت
- تنظیم شکواییه و ثبت آن در سامانه ثنا یا یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
- .پیوست کردن مدارک موجود که مهم ترین آن گواهی عدم پرداخت و تصویر چک صادر شده می باشد
- حضور در دادگاه کیفری برای اثبات جرم ارتکاب یافته بر اساس مدارک و مستندات
حق الوکاله وکیل دعاوی چک در موسسه حقوقی اترس شفاف بیان شده است برای اطلاع از روند طرح شکایت و یا دفاع در پرونده میتوانید با وکلای اترسدر ارتباط باشید.
آیا چک برگشتی زندان دارد؟
همان طور که در ماده ۷ قانون صدور چک اشاره کردیم یکی از مهم ترین مجازات های پیش بینی شده برای جرم صدور چک بلامحل حبس تعزیری یا زندان می باشد.
مدت زندان بر اساس میزان مبلغ برگشت خورده چک یا به میزان بلامحل بودن چک صادر شده می باشد که به تفکیک در ماده ۷ قانون صدور چک و در مطالب بالا به آن اشاره کردیم.
پرسش های حقوقی از وکیل اترس
صدور چک بلامحل یکی از جرایم قابل گذشت مهم در حوزه جرایم مالی می باشد. از آن جایی که چک از نظر قانون گذار از جمله اسناد لازم الاجرا می باشد، افراد می توانند هم برای اقدام حقوقی خود از طریق اجرای ثبت یا دادگاه پیگیری کرده و یا این که اقدام به طرح شکایت کیفری نمایند.
طرح شکایت کیفری و گرفتن حکم جلب چک برگشتی باید بر اساس شرایط بیان شده در این مطلب صورت گیرد و در غیر این صورت صادر کننده مسئولیت کیفری نخواهد داشت.
