ممنوع المعامله بودن یکی از مسائل حقوق بسیار مهمی هست که افراد باید پیش از انجام هرگونه معامله و انعقاد قراردادی در خصوص طرف مقابل قرارداد مورد بررسی قرار دهند تا در صورت وجود این مانع قانونی خسارت هایی متوجه ایشان نباشد.
ممنوع المعامله شدن افراد ممکن است دلایل مختلفی داشته باشد که به حکم قانون یا مقام قضایی برای افراد اعمال خواهد شد.
در این گفتار قصد بررسی دقیق اصطلاح ممنوع المعامله بودن، شرایط ایجاد و همچنین نحوه استعلام آن از سوی طرف دیگر معامله را خواهیم داشت.
ممنوع المعامله کیست؟
ممنوع المعامله به افرادی گفته می شود که به علت بدهکاری مالی، مالیاتی یا عدم انجام تعهدات مالی خود به حکم قانون و دستور مقام قضایی از انجام هر گونه معامله ای ممنوع شده اند.
این اقدام به جهت جلوگیری از بروز خسارت احتمالی به طرف معامله می باشد. ممنوع المعامله بودن بر اساس قوانین و مقررات ممکن است به صورت موقت یا دائمی باشد که به طور دقیق مورد بررسی قرار خواهیم داد.
چه افرادی ممنوع المعامله هستند؟
در قوانین و مقرراتی که از سوی قانون گذار پیش بینی شده است افرادی که دارای ممنوعیت در انجام معامله هستند به دو دسته اصلی تقسیم بندی می شوند که برخی از این موارد ممنوعیت دائمی و برخی دیگر به صورت موقتی می باشند.
- محجورین: محجور به افرادی گفته میشود که در اعمال تمام یا برخی از امور حقوقی خود ناتوان هستند. محجورین با توجه به نوع حجری که دارند از انجام برخی از معاملات ممنوع شده اند برای مثال تاجر تنها در معاملات مالی دارای ممنوعیت بوده و سایر قرارداد های او به طور صحیح منعقد خواهد شد. محجورین شامل این افراد خواهد: کودکان که شامل صغیر ممیز و غیرممیز است، تاجر ورشکسته و مجنون، سفیه
- محکومیت های قضائی: در برخی دیگر از موارد ممکن است افراد به دلیل انجام برخی از اقدامات، در نتیجه محکومیت قضائی حکم ممنوعیت معامله آنها نیز صادر گردد
در ادامه به بررسی آن خواهیم پرداخت.
دلایل ممنوع المعامله شدن افراد به دستور مقام قضایی
همان طور که اشاره کردیم گاهی ممکن است ممنوعیت افراد در انجام معامله به دلیل حکم و دستور مقام قضایی باشد که دلایل آن به شرح زیر است:
پرونده های کیفری
در برخی از موارد مانند ارتکاب جرایم مالی ممکن است مقام قضایی به عنوان اقدام پیشگیرانه از ارتکاب جرایم دیگر در حین رسیدگی یا به عنوان بخشی از مجازات، مجرم را به صورت موقت ممنوع از انجام معامله نماید.
عدم انجام تعهدات مالی
افراد ممکن است بر اساس قرارداد یا به دلایلی غیر از قرارداد دارای تعهدات مالی باشند که باید پس از سر رسید موعد پرداخت آن ها اقدام به انجام تعهدات مالی خود نمایند.
در صورتی که به تعهدات مالی خود عمل نکنند ممکن است مقام قضایی تا زمان پرداخت بدهی های قبلی این افراد را از انجام معامله ممنوع نماید.
مشکلات مالیاتی
اشخاصی که به تعهدات مالیاتی خود عمل نمیکنند و دارای بدهیهای سنگین به اداره مالیات و یا ارتکاب جرایم مالیاتی هستند، ممکن است ممنوع المعامله شوند.
افرادی که بدهی مالیاتی داشته باشند بر اساس قوانین و مقررات وضع شده از انجام معاملات مالی ممنوع خواهند بود.
بیشتر بدانیم : دلایل ممنوع الخروجی چیست ؟
انواع ممنوعالمعامله بودن
ممنوعالمعامله بودن به انواع مختلفی تقسیم میشود که هریک از آنها دارای شرایط و محدودیتهای خاصی است و عبارتند از:
ممنوعیت در تمام معاملات
در این حالت، فرد از تمامی معاملات مالی و حقوقی محروم است و حق انجام هیچ معاملهای را ندارد.
ممنوعیت در معاملات خاص
در برخی از موارد ممکن است به علت این که فرد در زمینه انجام برخی از معاملات مرتکب جرم شده است برای مدتی یا به صورت دائم از انجام معامله در آن زمینه ممنوع شود برای مثال ممکن است افرادی در خصوص معاملات ملکی ممنوع المعامله باشند.
رفع ممنوعیت معامله برای افراد چگونه است؟
رفع ممنوعیت از انجام معامله برای افراد کار سخت و دشواری نیست و میتوانند در صورتی که عامل ممنوعیت برطرف شد از طریق مراجعه به مراجع قضائی یا اداری برای رفع آن اقدام نمایند.
از آنجایی که این ممنوعیت بر اساس مواردی که به آن اشاره کردیم ممکن است متفاوت باشد، مسیرهای مختلفی برای رفع آن در نظر گرفته شده است.
برای مثال افرادی غیررشید میتوانند با دریافت گواهی رشد و ارائه آن به دادگاه صالح، به راحتی برای رفع ممنوعیت اقدام نمایند.
یا اگر افرادی که در نتیجه حکم دادگاه برای مدت ممنوع المعامله شده اند، پس از گذشت مدت ذکر شده در حکم، ممنوعیتی برای آنها وجود نخواهد داشت.
وضعیت حقوقی معاملات افراد ممنوع المعامله
بررسی وضعیت حقوقی معاملات و قراردادهایی که به اشخاص ممنوع المعامله منعقد میشود مسائل و نکات حقوقی بسیار زیادی وجود دارد.
بر اساس قوانین و مقرراتی که از سوی قانونگذار وضع شده است، برخی از این معاملات باطل و برخی دیگر غیرنافذ هستند.
پیچیدگی این دسته قوانین زیاد است به همین دلیل پیشنهاد میشود که حتما پیش از انعقاد قراردادهای خود با دریافت مشاوره حقوقی قرارداد از وکیل متخصص، بندی را در خصوص بروز چنین مشکلاتی در قرارداد پیش بینی کرده و پیش بروز ضررهای ناشی از بطلان یا عدم نفوذ معامله، از آن جلوگیری نمایید.
همچنین میتوانید وضعیت هر یک از قراردادها با اشخاصی که دارای ممنوعیت معامله هستند را از وکیل قراردادی بپرسید.
چگونه میتوان ممنوع المعامله بودن یک شخص را استعلام گرفت؟
یکی از معضلاتی که برای افراد در هنگام معامله برای جلوگیری از ضررهای انعقاد قرارداد با افراد ممنوع المعامله وجود دارد استعلام وضعیت معاملاتی آنها میباشد.
برای استعلام وضعیت طرف دیگر قرارداد دو راه پیش روی افراد قرار دارد که به شرح زیر میباشد.
استعلام حضوری ممنوع المعامله
یکی از روشها استعلام حضوری میباشد که در گذشته این راه تنها راهکار موجود نیز به شمار میرفت. برای این کار لازم است به یکی از دفاتر اسناد رسمی، اداره ثبت اسناد و املاک و معاونت قضائی دادستانی کل کشور مراجعه کرد، و این مراجع تنها در صورت داشتن دستور قضائی این اطلاعات را در اختیار شما قرار میدهند.
استعلام غیرحضوری و آنلاین ممنوع المعامله
استعلام آنلاین فعلا تنها از طریق اپلیکیشن آپ در بخش خدمات قوه قضائیه وجود دارد. شما با مراجعه به این بخش و انتخاب استعلام معاملاتی، میتوانید با وارد کردن شماره تماس و شماره ملی طرف معامله، اقدام به دریافت اطلاعات لازم بفرمایید.
البته لازم به ذکر است که این کد تنها در اختیار خود شخص قرار میگیرد که اگر از دادن آن به شما امتناع نماید، بهتر است از انجام معامله خودداری نمایید.
آیا با کد ملی میشود ممنوع المعامله بودن شخص را استعلام گرفت؟
با مراجعه حضوری به یکی از مراجع قضائی که در متن گفتار بیان کردیم یا استعلام غیرحضوری و آنلاین از طریق اپلیکیشن آپ در بخش خدمات قوه قضائیه.
آیا ممنوع المعامله بودن دائمی است؟
ممنوع المعامله بودن با توجه به دلیل به وجود آمدن آن ممکن است به صورت دائمی یا موقت باشد و نمی توان حکم کلی در این زمینه در نظر داشت.
پیامدهای معامله با فرد ممنوع المعامله چیست؟
معاملاتی که با افراد ممنوع المعامله انجام میگیرد ممکن است با توجه به شرایط آن باطل یا غیر نافذ در نظر گرفته شود که در این صورت زمینه بروز خسارت به طرف معامله را ایجاد خواهد کرد و بدین ترتیب می توان بر حسب مورد معامله را فسخ کرده و طلب خسارت کرد.
پرسش و پاسخ حقوقی درباره ممنوع المعامله
ممنوع المعامله بودن مسئله بسیار مهمی در امور حقوق و قراردادی می باشد که هم افرادی که دچار این وضعیت شده اند باید برای رفع ممنوعیت اقدام کرده و همچنین افرادی که در حال انعقاد معامله هستند باید از ممنوع المعامله نبودن طرف قرارداد اطمینان حاصل نمایند تا از این جهت خطری متوجه ایشان نباشد.