تامین دلیل همانطور که از عنوانش پیداست در مواردی بکار می رود که دلیل و مدرکی در خصوص موضوع اختلاف وجود دارد که ممکن است بعدا از بین برود یا دسترسی به آن مشکل شود و نشود از آن استفاده کرد به همین علت قانونگذار در مبحث اول فصل هفتم قانون آیین دادرسی مدنی در هفت ماده به آن پرداخته است.
در این مقاله قصد داریم به شرح کامل شرایط آن مطابق مواد مندرج در قانون آیین دادرسی مدنی بپردازیم.
خدمات موسسه حقوقی اترس
- ارائه مشاوره حقوقی تخصصی و بررسی دقیق شواهد و مدارک
- تنظیم و ارائه درخواست تامین دلیل به مراجع صالح به رسیدگی
- پیگیری در مراجع قضایی
- دریافت دستور از دادگاه و شورای حل اختلاف
جهت کسب آگاهی هر چه بیشتر و سهولت در انجام امور مربوطه میتوانید از طریق راه های ارتباطی با وکلای موسسه حقوقی اترس در ارتباط باشید.
تعریف تامین دلیل
قانونگذار در ماده ۱۴۹ قانون آیین دادرسی مدنی به تعریف تامین دلیل پرداخته و آن را بطور کامل شرح داده است.
مطابق این ماده: «در مواردی که اشخاص ذینفع احتمال دهند که در آینده استفاده از دلایل و مدارک دعوای آنان از قبیل تحقیق محلی، کسب اطلاع از مطلعین و استعلام نظر کارشناسان یا دفاتر تجاری یا استفاده از قرائن و امارات موجود در محل و یا دلایلی که نزد طرف دعوی یا دیگری است، متعذر (غیرممکن) یا متعسر (دشوار) خواهد شد می توانند از دادگاه درخواست تامین آنها را بنمایند.
مقصود از تامین در این موارد فقط ملاحظه و صورت برداری از این گونه دلایل است.»
مدارک مورد نیاز برای تامین دلیل
- اسناد و مدارک مکتوب مرتبط با موضوع دعوا
- ثبت شهادت شاهدین به صورت کتبی
- عکس و ویدیو به عنوان شواهد بصری
- گزارش های کارشناسی متخصصان
- اسناد و مدارکی که نشان دهنده وضعیت مالی طرفین است
- مدارک پزشکی در دعاوی که ارائه گزارش پزشکی حائز اهمیت است
- مدارک رسمی صادر شده توسط نهادهای دولتی
دلایل نیاز به تامین دلیل
- گاهی ممکن است اسناد و مدارکی که در دادگاه می توانید از آنها در جهت اثبات حقانیت خود استفاده کنید در معرض خطر نابودی، آسیب دیدگی یا تغییر باشد. به همین دلیل شما می توانید از مرجع صالح درخواست تامین دلیل کنید.
- گاه برای اثبات حق نیاز به دلایل و شواهد بیشتری است. تامین دلیل این امکان را فراهم می کند که پیش از اقامه دعوا شما برای اثبات حق خود شواهد و مدارک بیشتری را جمعآوری و ارائه دهید
- باتوجه به مورد ذکر شده اگر پیش از اقامه دعوا مدارک مورد نیاز را جمع آوری کرده باشید روند رسیدگی و پیشرفت پرونده سریع تر خواهد بود.
- تامین دلیل امکان گردآوری مدارک مورد نیاز را برای هر دو طرف دعوا فراهم می کند تا در جهت اثبات خود شواهد مورد نیاز را به دادگاه ارائه دهند.
انواع تامین دلیل
- بررسی محل وقوع موضوع دعوی: بعد از ارائه درخواست تامین دلیل توسط یکی از طرفبن دعوی، کارشناس در محل مورد نظر حاضرمی شود و گزارشی از مشاهدات خود در محل وقوع، تهیه و گزارش می کند.
- شهادت شهود: شاهدین پس از احضار، در دادگاه حاضر شده و در مورد موضوع مطرح شده سوگند یاد می کنند.
- نظریات کارشناسان: در برخی موارد فنی و تخصصی که برای دادگاه قابل فهم نیست می تواند از کارشناس متخصص در رشته مربوطه نظرخواهی کند.
- پرس و جو یا تحقیقات محلی: دادگاه به واسطه مراجع محلی اطلاعات مورد نیاز را جمع آوری می کند.
- جلب سند: در پی درخواست خواهان مبنی بر دریافت سند یا اسنادی که در دست خوانده است، دادگاه دستور تا خوانده سند یا اسناد را به دادگاه ارائه دهد
- تامین دلیل الکترونیکی: گاهی اطلاعات موجود در دستگاه های الکترونیکی همچون کامپیوتر، تلفن همراه و… می تواند کاربردی و به عنوان مدرکی برای اثبات حق باشد.
چه زمانی باید از تامین دلیل استفاده کرد
- در صورت احتمال نابودی و یا آسیب پذیری شواهد و مدارک مورد نیاز برای اثبات حق
- گاهی ممکن است با گذر زمان امکان دسترسی به شواهد و مدارک نباشد و یا سخت شود. برای مثال: ممکن از یکی از شاهدین به دلیل کهولت سن و یا دلایل دیگر دچار فراموشی ذهنی شود.
- در صورت جمع آوری اطلاعات بیشتر پیش از اقامه دعوی
- زمانی که خواهان قصد تحت فشار قرار دادن خوانده را برای همسو کردن او با خواسته هایش دارد
- گاهی خواهان قصد دارد از دلایل ارائه شده در یک دعوی برای اثبات حقانیت خود در مراجع قضایی دیگر استفاده کند
به طور کلی نمی توان به طور مشخص زمان مناسبی را برای در خواست تامین دلیل مشخص و معین کرد. زیرا زمان درخواست تامین دلیل تابع شرایط و نوع دعوی مطرح شده است. اما در حالت کلی امکان درخواست تامین دلیل پیش از طرح دعوی و یا در حین رسیدگی به دعوی امکان پذیر است
دلایل رد تامین دلیل
- در صورتی که قاضی تشخیص دهد شواهد و مدارک در معرض خطر آسیب یا از بین رفتن نمی باشد.
- در صورتی که مدارک ارائه شده با موضوع دعوی تناقض داشته
- در صورتی که اسناد و مدارک ارائه شده کافی نباشد.
- در صورتی که هدف طرف دعوی از درخواست تامین دلیل سواستفاده کردن از شرایط و ایجاد مزاحمت باشد.
تامین دلیل یک فرصت مناسب جهت جمع آوری شواهد و مدارک بیشتر برای اثبات حق شما است. گاها افراد با نا آگاهی و نداشتن اطلاعات کافی در این زمینه و همچنین عدم اطلاعات کافی از روند مراحل قضایی این فرصت را از دست داده و از اثبات حق خود باز می مانند.
حضور یک وکیل در این زمینه می تواند در پیشرفت سریع پرونده و بررسی دقیق شواهد و مدارک و ارائه آنها در زمان درست به دادگاه بسیار کمک کننده باشد.
بیشتر بدانیم : چگونه مستاجر برای ملک مورد اجاره تامین دلیل کند
شرایط درخواست
درخواست تامین دلیل قبل یا در جریان رسیدگی به دعوی انجام می شود و امکان انجام آن بعد از صدور رای درمورد پرونده، وجود ندارد.
در حال حاضر این درخواست در قالب دادخواست و بصورت کتبی مطرح می شود.
در این درخواست باید مشخصات درخواست کننده، طرف مقابل، موضوع دعوایی که برای اثبات آن درخواست تامین دلیل می شود و اوضاع و احوال و دلایلی که موجب درخواست شده است ذکر شود.
منظور از طرف مقابل شخصی است که یا دلایل نزد او وجود دارد و یا از دلایل موجود در دعوای آینده علیه او استفاده خواهد شد.
در اجرای تامین دلیل صادره نیازی به حضور طرف مقابل نیست و حتی در صورتی که طرف مقابل مشخص نباشد و یا درخواست دهنده نتواند هویت وی را مشخص کند بدون تعیین طرف مقابل درخواست تامین پذیرفته شده و انجام می شود.
چگونگی صدور و اجرا
پس از تقدیم درخواست تامین دلیل و ارجاع دادخواست به یکی از شعب شورای حل اختلاف، اعضای شورای حل اختلاف درخواست را صورتجلسه کرده و قاضی درصورت موافقت با درخواست، قرار اجرای تامین را صادر کرده و حسب مورد اجرای آن را به یکی از اعضای شورای حل اختلاف و یا درصورت لزوم به کارشناس رسمی دادگستری صالح در رشته مربوط ارجاع می دهد.
برای مثال چنانچه درخواست تامین دلیل نیازمند انجام تحقیق محلی درمورد شناسایی هویت متصرف غیرقانونی ملک باشد توسط یکی از اعضای شورای حل اختلاف انجام می شود و چنانچه درخواست تامین به منظور تعیین تصرفات غیرمجاز یکی از مالکین مشاع در ملک باشد توسط کارشناس رسمی دادگستری در رشته راه و ساختمان انجام می شود. پس از ارائه گزارش به شورای حل اختلاف، شورا نسخه برابر با اصل گزارش را بعنوان تامین دلیل به طرفین ابلاغ می نماید.
هزینه درخواست تامین دلیل
هزینه درخواست شامل هزینه دادرسی معادل دعاوی غیرمالی (کمتر از دو میلیون ریال) بعلاوه هزینه اجرای قرار تامین دلیل است که مطابق نظر قاضی شورای حل اختلاف تعیین می شود.
اوصاف تامین دلیل
تامین دلیل یک در خواست است که در جریان دادرسی یا پیش از اقامه دعوا درخواست می شود و مرجع صالح رسیدگی به آن شورای حل اختلاف می باشد.
تشخیص ارزش تامین دلیل به عهده قاضی است و ممکن است قاضی آن را نپذیرد. لازم به ذکر است که تامین دلیل در حد اماره قضایی در نزد قاضی می باشد و ارزش خود دلیل را ندارد.
تامین دلیل هم از سوی خواهان یعنی کسی که اقامه کننده دعوا است و هم از سوی خوانده یعنی کسی که بر علیه او اقامه دعوا شده است، قابل درخواست و بررسی است.
در صورت داشتن اعتراض نسبت به تامین دلیل شما تنها قابلیت اعتراض نسبت به نتیجه آن را دارید.
درجه اعتبار
مطابق ماده ۱۵۵ قانون آیین دادرسی مدنی:
«تامین دلیل برای حفظ آن است و تشخیص درجه ارزش آن در موارد استفاده، با دادگاه می باشد.» بنابراین هرچند که در پرونده گزارش تامین دلیل وجود داشته باشد با این حال قاضی رسیدگی کننده می تواند به آن اهمیت نداده و حتی مجددا قرار بررسی آن را صادر نماید.
بعنوان مثال در پرونده ای با موضوع مطالبه خسارت ناشی از اقدامات مالک مجاور گزارش کارشناس مبنی بر نوع و میزان و عامل خسارت وجود داشته باشد باز هم قاضی می تواند دستور دهد موضوع دعوی مجددا توسط کارشناس رسمی دادگستری بررسی شود.
نکات مهم که باید بدانید
نکته اول :
قانونگذار از اشخاص ذینفع نام برده است بنابراین فردی می تواند درخواست کننده تامین دلیل باشد که نفعی در استفاده از دلایلی که قصد تامین درخصوص آن ها را دارد، داشته باشد.
بعنوان مثال وقتی فردی مدعی ورود خسارت به ملکش توسط همسایه بغلی است درصورتی می تواند نسبت به آن و جلب نظر کارشناس در خصوص خسارت وارده اقدام کند که یا مالک یا متصرف قانونی ملک یعنی مستاجر باشد و شخصی که بطور غیرقانونی ملک را تصرف کرده و یا صرفا چند روزی بعنوان مهمان در ملک سکونت دارد نمی تواند متقاضی تامین دلیل در این مورد باشد.
نکته دوم :
ذکر کلمه «از قبیل» پس از «دلایل و مدارک» نشان دهنده این است که مواردی که قانونگذار در ماده ۱۴۹ بیان کرده بعنوان نمونه و مثال هستند و می تواند شامل موارد دیگر هم بشود به عبارت دیگر موارد ذکر شده تمثیلی هستند نه حصری.
نکته سوم :
برای انجام تامین دلیل لازم است که دسترسی به دلایل و مدارک در آینده سخت یا غیر ممکن باشد و نسبت به دلیلی که در دست ذینفع است و در هر شرایطی به آن دسترسی دارد نمی شود درخواست تامین دلیل نمود.
مثلا دارنده چک نمی تواند درخواست تامین دلیل مبنی بر تحویل چک به وی توسط صادرکننده چک را بنماید.
نکته چهارم :
همانطور که در قانون آمده است تامین دلیل صرفا به منظور حفظ و ملاحظه و صورت برداری از دلایل است و امکان انجام اقدامات دیگر مثل توقیف مال در محل دیگر وجود ندارد.
تفاوت تامین دلیل و تامین خواسته
تفاوت تامین دلیل و تامین خواسته در اهداف آنهاست. هدف تامین دلیل، حفظ و نگهداری از شواهد و مدارکی است که ممکن است به هر دلیل از بین برود و عدم وجود آن شواهد و مدارک مانع اثبات حق شود.
تامین خواسته، و مانع فروش و ضایع شدن مال می شود. هدف از آن جلوگیری از مشکل عدم وجود مال است که ممکن است در جریان اجرای حکم رخ دهد.
مرجع صالح صدور
علیرغم اینکه در ماده ۱۴۹ قانون آیین دادرسی مدنی بیان شده است که دادگاه صالح به رسیدگی تامین دلیل دادگاه های حقوقی هستند اما در بند (چ) ماده ۹ قانون شوراهای حل اختلاف اظهار داشته در حال حاضر شورای اختلاف محل وقوع دلیل یا محل اقامت ذی نفع صالح به رسیدگی تامین دلیل می باشد
وکیل برای تامین دلیل
علاوه بر اینکه می توانید این موضوع را خودتان طرح بکنید،این امکان وجود دارد تامین دلیل توسط وکیل دادگستري صورت بگیرد. سرعت ، دقت و کار آمدی بیشتر مزیت های تأمین دلیل توسط وکیل می باشد.در این راستا میتوانید از خدمات حقوقی موسسه حقوقی اترس استفاده نمایید.
پرسش و پاسخ حقوقی متنی
این امر همانطور که بار ها ذکر شده جهت حفظ و بررسی دلایل موجود است و به معنای تحصیل دلیل نیست بعنوان نمونه تقاضای استعلام از مراجع مختلف مثل بانک مرکزی، اداره ثبت اسناد و املاک و غیره بعنوان تحصیل دلیل شناخته می شود و شخص متقاضی اینگونه استعلام ها می بایست پس از طرح دعوی، مراتب را به مرجع قضایی رسیدگی کننده اعلام تا در صورت موافقت مقام قضایی نسبت به انجام آنها اقدام شود.
یک پاسخ
سلام اگر حدود پیش پرداخت و هزینه کلی را هم در مناطق تهران ذکر میکردین راحتر تصمیم میگرفتیم چون اکثر سایتها با گفتن تعرفه و درصد پیچیده میکنن تشکر