مطالبه ثمن قرارداد یا مبلغ قرارداد به نرخ روز : در جریان انعقاد و اجرای برخی از قراردادها مانند عقد بیع ممکن است بنا به دلایلی چون بطلان یا فسخ قرارداد، معامله برهم خورده و خریدار خواستار استرداد ثمن یا مبلغ قرارداد شود.
در این شرایط، خریدار با طرح دادخواست مطالبه ثمن قرارداد میتواند خواسته خود را در دادگاه مطرح کرده و با ارائه دلایل کافی به دادگاه موفق به دریافت حکم محکومیت خوانده به استرداد مبلغ قرارداد شود.
با این حال، در حال حاضر وجود نرخ بالای تورم ممکن است موجب شود که پس از استرداد ثمن معامله در قرارداد، مبلغ پرداختی ارزش اقتصادی خود را نسبت به قبل از دست داده باشد.
از این رو، این پرسش مطرح میشود که آیا افراد میتوانند مبلغ قرارداد را به نرخ روز مطالبه نمایند؟
در نظام حقوقی کشور ما، در صورت وجود شرایطی خاص امکان مطالبه ثمن قرارداد به نرخ روز پیش بینی شده است. تحقق این امر نیازمند وجود شرایطی است که در این مقاله بررسی خواهد شد.
خدمات حقوقی اترس در خصوص مطالبه ثمن قرارداد
با توجه به تورم و نوسانات بالای قیمتها در جامعه ما، استرداد مبلغ قرارداد به همان میزان مندرج در قرارداد، به ویژه در صورت گذشت مدت زمان طولانی از تاریخ پرداخت مبلغ قرارداد، نه تنها هیچ کمکی به شخص خریدار نمیکند بلکه موجب ورود ضرر بیشتر به ایشان میشود.
از این رو، مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز یکی از مهمترین موضوعات قابل توجه اشخاص پس از فسخ یا بطلان یک معامله میباشد.
با این حال، ممکن است افراد به علت نا آگاهی نسبت به این موضوع تصور کنند که امکان مطالبه ثمن قرارداد به نرخ روز وجود ندارد.
برای پیشگیری از بروز چنین مشکلی، افراد میتوانند از خدمات تخصصی وکیل قرارداد در مجموعه اترس استفاده نمایند.
در این راستا، مجموعه اترس خدمات زیر را به اشخاص متقاضی ارائه میدهد:
- ارائه مشاوره حقوقی قرارداد در خصوص امکان یا عدم امکان مطالبه ثمن
- تهیه و تنظیم اوراق قضایی لازم مانند دادخواست مطالبه مبلغ قرارداد
- قبول وکالت در دعوی، حضور در جلسات دادرسی و پیگیری دادخواست مطالبه ثمن قرارداد به نرخ روز
منظور از مطالبه ثمن قرارداد چیست؟
در عقود معوض مانند عقد بیع، خریدار در ازای خرید و کسب مالکیت مال موضوع معامله، مبلغ مشخصی را تحت عنوان ثمن قرارداد به فروشنده پرداخت مینماید.
حال اگر این قرارداد بنا به هر دلیلی فسخ یا ابطال شود، بایستی مال موضوع معامله به فروشنده و ثمن معامله به خریدار مسترد شود.
در چنین وضعیتی، در صورت امتناع فروشنده از استرداد مبلغ قرارداد، خریدار میتواند دعوای مطالبه ثمن قرارداد را مطرح نماید.
آیا امکان مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز وجود دارد؟
همانطور که پیشتر اشاره شد، به علت نرخ بالای تورم در جامعه ما، استرداد ثمن قرارداد به همان میزان پرداختی، به ویژه در صورت گذشت چندین سال از وقوع معامله، موجب تضییع حقوق خریدار میشود. از این رو، خریدار به دنبال مطالبه ثمن قرارداد به نرخ روز میباشد.
در همین راستا، ماده ۳۹۰ قانون مدنی مسئولیت فروشنده به جبران خسارت خریدار را در صورت مستحق للغیر بودن مال موضوع معامله تصریح نموده است.
از این ماده قانونی برداشت میشود که اگر معامله به علت تعلق مال موضوع معامله به شخص دیگری باطل شده باشد، امکان مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز وجود دارد.
برای مثال، اگر شخص الف در قالب یک عقد فضولی مال متعلق به شخص ب را به شخص ج فروخته و ثمن را دریافت نموده باشد، اما شخص ب این معامله را تنفیذ نکرده و معامله باطل شود، شخص ج میتواند ثمن معامله را به نرخ روز از شخص الف مطالبه نماید.
علاوه بر این، آرای وحدت رویه شماره ۷۳۳ و ۸۱۱ هیات عمومی دیوان عالی کشور نیز مطالبه ثمن قرارداد به نرخ روز را در فرض مستحقللغیر درآمدن مبیع و همچنین جهل خریدار نسبت به این موضوع به رسمیت شناخته اند.
شرایط مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز
خریدار زمانی میتواند ثمن قرارداد را به نرخ روز مطالبه نماید که شرایط زیر وجود داشته باشد:
- وقوع عقد بیع بین خریدار و فروشنده
- بطلان عقد بیع (در صورت بطلان عقد بیع گویی که از ابتدا هیچ قراردادی منعقد نشده و آثاری بر آن بار نشده است. به همین خاطر، در موارد فسخ عقد بیع به استناد حق فسخ یکی از طرفین امکان مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز وجود ندارد)
- نا آگاهی و جهل خریدار نسبت به موضوع مستحقللغیر بودن مال موضوع معامله
(چنانچه خریدار با اطلاع از این موضوع، اقدام به انعقاد قرارداد نموده باشد، به استناد قاعده اقدام امکان مطالبه ثمن قرارداد به نرخ روز را نداشته و تنها میتواند اصل ثمن را مطالبه نماید)
مراحل مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز
خریدار برای مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز بایستی درخواست خود را در قالب یک دادخواست حقوقی به دادگاه تقدیم نموده باشد.
به این منظور، شخص بایستی اقدام به تهیه و گرد آوری اسناد و مدارک مورد نیاز، از جمله رای قطعی صادره مبنی بر اعلام بطلان معامله، رسیدهای پرداخت ثمن قرارداد، شهادت شهود و غیره نماید.
علاوه بر این، ضروری است که یک دادخواست حقوقی مبنی بر مطالبه ثمن قرارداد به نرخ روز را به صورت مستند و مستدل تهیه و تنظیم نماید.
سپس، میتواند دادخواست تنظیم شده را به انضمام اسناد و مدارک موجود از طریق سامانه ثنا به ثبت برساند. با ثبت دادخواست در سامانه ثنا، پرونده به دادگاه صالح ارجاع شده و پس از تعیین وقت رسیدگی، فرایند رسیدگی قضایی آغاز خواهد شد.
دادگاه صالح در رسیدگی به دادخواست مطالبه مبلغ قرارداد
به طور کلی، دعوای مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز یک دعوای حقوقی محسوب میشود که در دادگاه عمومی حقوقی محل اقامت خوانده (فروشنده) مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.
اما اگر خواهان این خواسته را ضمن خواسته بطلان معامله مال غیرمنقول مطرح نموده باشد، دادخواست ایشان در دادگاه عمومی حقوقی محل وقوع مال غیرمنقول مورد رسیدگی قرار خواهد گرفت.
پرسش و پاسخ با وکیل پایه یک دادگستری
مطالبه ثمن قرارداد به نرخ روز از جمله مسائل مهم و شایعی است که امروزه افراد بسیاری با آن روبرو هستند. در صورت فسخ یا بطلان هر معامله، این مسئله برای افراد مطرح شده و سوالاتی در این خصوص برای ایشان ایجاد خواهد شد.
برای پاسخ به اینگونه سوالات و کسب اطلاعات دقیق در خصوص امکان مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز در هر پرونده ضروری است که افراد مشاوره حقوقی تخصصی در این زمینه را از یک وکیل یا مشاور حقوقی متخصص و باتجربه دریافت نمایند.
در همین راستا، وکلا و مشاورین حقوقی متخصص مجموعه اترس آماده ارائه هرگونه مشاوره حقوقی در زمینه مطالبه مبلغ قرارداد به نرخ روز به شما هستند.