گواهی انحصار وراثت : وقتی ما عزیزی را از دست می دهیم یکسری کارهای قانونی لازم را باید انجام دهیم که یکی از آنها دریافت گواهی انحصار وراثت است.
یعنی صرف نظر از اینکه اموالی بعنوان ارثیه از متوفی به جای مانده است یا خیر، ورثه وی باید مشخص شوند این امر دلایل متعددی دارد از جمله اینکه ممکن است حقی از او بر گردن دیگران باشد یا بالعکس مثلا بدهی هایی از او باقی مانده باشد که پرداخت آن بر عهده ورثه است و یا اینکه اگر در آینده به هر دلیلی مالی به متوفی تعلق گرفت (مثل بیمه عمر) ذینفع یا ذینفعان آن از قبل باید مشخص باشند.
تعیین وراث یک فرد در قالب گواهی انحصار وراثت بعمل می آید که در ادامه به بیان مدارک لازم و چگونگی دریافت آن می پردازیم.
در صورتیکه نیاز به آگاهی بیشتر در خصوص انواع معافیت های مالیت بر ارث هستید میتوانید این مطلب را که توسط تیم حقوقی و وکلای ارث موسسه حقوقی اترس تهیه شده مطالعه بفرماید.
گواهی انحصار وراثت چیست؟
گواهی انحصار وراثت همانگونه که از اسم آن پیداست، یک سند رسمی میباشد که بیان کننده و حصر کننده وراث متوفی میباشد به نحوی که مراجع قانونی تنها افراد ذکر شده در این گواهی را ورثه متوفی میدانند.
این مسئله از نظر قانونی بسیار دارای اهمیت است و به همین دلیل تمامی ذی نفعان باید برای دریافت آن اقدام کرده و مدارک مورد نیاز را به مرجع صالح ارائه دهند.
پس از صدور این گواهی باید اگر اعتراضی نسبت به آن وجود دارد هر چه سریعتر ارائه شود و در غیر این صورت همانگونه که بیان شد، مراجع قانونی و قضائی تنها افراد نام برده در این سند و گواهی را به عنوان ورثه میشناسند و اموال میان آنها تقسیم خواهد شد.
نحوه دریافت گواهی انحصار وراثت
در گذشته دادگاه های عمومی حقوقی نسبت به صدور گواهی حصر وراثت اقدام می کردند اما با تشکیل شوراهای حل اختلاف، در حال حاضر مطابق بند (ت) ماده ۹ قانون شوراهای حل اختلاف، صدور گواهی انحصار وراثت در صلاحیت شورای حل اختلاف آخرین محل سکونت متوفی می باشد.
نکته دوم برای دریافت گواهی انحصار وراثت این است که به دلیل اینکه از دسته امور حسبی میباشد، دیگر نیازی به رعایت تشریفات آئین دادرسی مدنی نداشته و بدون نوبت تصمیمات متقضی برای صدور آن صورت خواهد گرفت.
با این حال طرح درخواست گواهی انحصار وراثت در قالب دادخواست بعمل می آیند که موضوع خواسته تقاضای صدور گواهی حصر وراثت با مشخصات متوفی و شرح خواسته اعلام اسامی وراث است.
لازم به ذکر است که نیازی نیست همه وراث متقاضی اخذ گواهی انحصار وراثت باشند بلکه یکی از وراث به تنهایی با ارائه مدارک گفته شده می تواند درخواست مزبور را ثبت نماید.
انواع گواهی انحصار وراثت
گواهی انحصار وراث بر اساس میزان اموال باقی مانده که تقسیم ترکه در نتیجه دریافت آن گواهی صورت میگیرد متفاوت بوده و به دو دسته محدود و نامحدود تقسیم میشود که در ذیل این مطلب اشاره خواهیم کرد.
گواهی انحصار وراثت محدود
این گواهی مربوط به زمانی است که دارایی و اموالی که متوفی از خود به جای گذاشته است زیر پنجاه میلیون تومان باشد که در این صورت وراث وی میتوانند با دریافت آن، اقدام به تقسیم ارثیه میان خود کنند.
به دلیل پایین بودن میزان سهم الارث هر یک از وراث، سختگیری زیادی در گواهی انحصار وراثت محدود وجود نخواهد داشت.
گواهی انحصار وراثت نامحدود
اما اگر ماترک متوفی دارای ارزشی بیش از پنجاه میلیون تومان باشد باید برای هرگونه دخل و تصرف در آن گواهی انحصار وراثت نامحدود دریافت شود.
برای صدور این گواهی زمانی که از طریق شورای حل اختلاف اقدام میگردد، این شورا در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار فوت شخص را اعلام کرده و مهلت میدهد هرکس که خود را به نوعی ورثه متوفی تلقی میکند، اقدامات لازم جهت معرفی خود را انجام دهد.
مدارک لازم برای دریافت گواهی انحصار وراثت
- اصل و کپی همه صفحات شناسنامه و کارت ملی متوفی
- اصل و کپی صفحه اول شناسنامه و کارت ملی همه وراث
- اصل گواهی فوت
- اصل و کپی سند ازدواج متوفی در صورتی که متاهل بوده و همسرش در قید حیات باشد
- اصل استشهادیه مخصوص حصر وراثت
- اصل وصیت نامه در صورتی که درخصوص مسایل مالی تا میزان ثلث اموال در آن تعیین تکلیف شده باشد.
برای مشاوره جقوقی درباره انحصار وراثت میتوانید از طریق راه های ارتباطی با ما در تماس باشید و سوالات خود را با ما در میان بگذارید.
دریافت گواهی انحصار وراثت چقدر طول میکشد؟
معمولا اولین سوالی که در جلسات مشاوره حقوقی از وکیل پرسیده میشود مربوط به مدت زمان دریافت گواهی میباشد زیرا تقریبا بسیاری از افراد برای دریافت این گواهی و تعیین تکلیف اموال متوفی عجله دارند.
باید توجه داشته باشید که مدت زمانی صرف تکمیل مدارکی که در ابتدای گفتار بیان شد برای دریافت گواهی انحصار وراثت لازم است میشود و سپس با توجه به اینکه خواهان دریافت گواهی محدود یا نامحدود هستید مدت زمان دریافت آن از طریق شورای حل اختلاف متفاوت خواهد بود.
زیرا برای دریافت گواهی نامحدود نیاز به درج آگهی در روزنامه هست که یک ماه زمان بر است. به طور کلی برای دریافت گواهی محدود و نامحدود به ترتیب حدود یک ماه و سه ماه زمان نیاز است.
از کجا بفهمیم انحصار وراثت شده
برای فهمیدن اینکه انحصار وراثت در خصوص متوفی مدنظر شما صورت گرفته است یا خیر باید از طریق روش های پیش بینی شده برای دریافت استعلام اقدام نمایید.
یکی از روش ها این است که به صورت حضوری به شورای حل اختلاف آخرین اقامتگاه متوفی رفته و این موضوع را از بخش بایگانی با احراز هویت خود استعلام بگیرید.
البته روش غیر حضوری و اینترنتی نیز برای این استعلام پیش بینی شده است که با کد ملی انجام شده و در ادامه به تفصیل توضیح خواهیم داد.
استعلام گواهی حصر وراثت با کد ملی
گواهی های موجود به دو دسته قدیمی و جدید تقسیم بندی میشوند و از آنجایی که نحوه صدور آنها از سال ۹۵ تغییر کرده است دو روش متفاوت برای استعلام آن وجود دارد.
برای استعلام گواهی های انحصار وراثت که پیش از سال ۹۵ صادر شده است تنها راه مراجعه حضوری به شعبه دادگاه صادر کننده آن میباشد که باید به بخش بایگانی مراجعه نمایید.
اما با تاسیس سامانه عدل ایران، دیگر نیازی به مراجعه حضوری نبوده و با استفاده از سامانه عدل ایران میتوان استعلام لازم در خصوص گواهی صادره تنها با وارد کردن کد ملی و رمز شخصی که زمان ثبت نام مشخص شده است دریافت کرد.
پس از مراجعه به سایت عدل ایران، به بخش اطلاع رسانی اشخاص حقیقی رفته و با کد ملی و رمز شخصی که هنگام ثبت نام دریافت کردید به پیگیری و استعلام مورد نظر خود اقدام نمایید.
چگونگی طرح درخواست گواهی انحصار وراثت
درخواست گواهی حصر وراثت از جمله امور حسبی است و رسیدگی به آن بدون نیاز به رعایت تشریفات آیین دادرسی مدنی درخصوص طرح دادخواست و تعیین وقت رسیدگی و ابلاغ و غیره است.
با این حال طرح درخواست گواهی انحصار وراثت در قالب دادخواست بعمل می آیند که موضوع خواسته تقاضای صدور گواهی حصر وراثت با مشخصات متوفی و شرح خواسته اعلام اسامی وراث است.
لازم به ذکر است که نیازی نیست همه وراث متقاضی اخذ گواهی انحصار وراثت باشند بلکه یکی از وراث به تنهایی با ارائه مدارک گفته شده می تواند درخواست مزبور را ثبت نماید. همچنین در حال حاضر متقاضی می بایست ابتدا نسبت به ثبت نام در سامانه ثنا، اقدام نماید.
مرجع صدور گواهی انحصار وراثت
در گذشته دادگاه های عمومی حقوقی نسبت به صدور گواهی حصر وراثت اقدام می کردند اما با تشکیل شوراهای حل اختلاف، در حال حاضر مطابق بند (ت) ماده ۹ قانون شوراهای حل اختلاف، صدور گواهی انحصار وراثت در صلاحیت شورای حل اختلاف آخرین محل سکونت متوفی می باشد.
دریافت گواهی انحصار وراثت از شورای حل اختلاف
همانطور که پیش تر بیان کردیم صلاحیت صدور گواهی انحصار وراثت از دادگاه عمومی حقوقی به شورای حل اختلاف منتقل شده است و باید برای دریافت آن از طریق شورا اقدام کرد. برای ثبت دادخواست صدور گواهی باید در ابتدا در سامانه ثنا ثبت نام کرده و سپس از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضائی دادخواست خود را ثبت نمایید.
توجه داشته باشید که شورای حل اختلاف صالح به رسیدگی و صدور گواهی، شورای آخرین محل سکونت متوفی میباشد.
روند صدور گواهی انحصار وراثت
اگر در استشهادیه و نیز درخواست قید شده باشد که دارایی متوفی کمتر از پانصد میلیون ریال است، شورای حل اختلاف بدون نیاز به نشر آگهی ظرف مدت یک هفته نسبت به صدور گواهی انحصار وراثت محدود اقدام می نماید و چنانچه دارایی متوفی بیشتر از پانصد میلیون ریال باشد مراتب درخواست یک نوبت در روزنامه آگهی می شود تا چنانچه شخصی به صدور گواهی انحصار وراثت مطابق دادخواست تقدیمی اعتراضی داشته باشد به شعبه شورای حل اختلاف مربوطه مراجعه نماید.
پس از گذشت یک ماه از تاریخ نشر آگهی و عدم وصول هرگونه اعتراضی، گواهی انحصار وراثت از حیث مبلغ نامحدود، صادر می شود.
با این وصف روند صدور گواهی مزبور بین چهل و پنج روز تا دو ماه از تاریخ تقدیم درخواست به طول می انجامد. در گواهی صادره مشخصات و میزان سهم وراث از ترکه متوفی مشخص می شود. درضمن هزینه این درخواست معادل هزینه دعاوی غیرمالی و کمتر از دو میلیون ریال می باشد.
گواهی انحصار وراثت ایرانیان خارج از کشور
یکی از معضلات ایرانیان خارج از کشور دریافت گواهی حصر وراث میباشد که باید از ایران دریافت شود تا اموال متوفی در ایران میان وراث وی تقسیم گردد.
در مرحله اول باید مدارک لازم مانند کارت ملی، شناسنامه و گواهی فوت که در کشور دیگر صادر شده است را به نزدیک ترین کنسولگری محل اقامت متوفی ببرید. سپس با انجام اقدامات لازم از طریق سامانه میخک که برای امور حقوقی ایرانیان خارج از کشور وجود دارد برای دریافت این گواهی اقدام نمایید.
اگر شخصی در ایران نیست که به پیگیری امور شما بپردازد میتوانید انجام امور لازم برای دریافت گواهی انحصار وراثت ایرانیان خارج از کشور را به یکی از وکلای متخصص در این زمینه بسپارید و همچنین این وکیل میتواند در تقسیم و فروش اموال نیز به شما یاری رساند.
درخواست گواهی حصر وراثت توسط طلبکار
نکته شایان توجه اینکه مطابق قانون هر ذینفعی می تواند درخواست گواهی حصر وراثت نماید
بنابراین علاوه بر وراث هر کسی که به هر دلیلی نفعی نسبت به اموال متوفی داشته باشد می تواند نسبت به دریافت گواهی انحصار وراثت اقدام نماید بعنوان مثال شخصی که دعوی مثل مطالبه وجه یا الزام به تنظیم سند رسمی علیه کسی مطرح کرده و سپس در اثنای رسیدگی آن فرد فوت می کند و قرار توقف رسیدگی صادر می شود می تواند با دریافت گواهی انحصار وراثت دعوی خود را پیگیری نماید
بدین صورت که به شورای حل اختلاف محل سکونت فرد مراجعه و با دادن مشخصات وی و استعلام ورثه از ثبت احوال مربوطه، گواهی حصر وراثت صادر می شود.
شایان ذکر است که اخیرا اعضای کمیسیون تلفیق برنامه هفتم طرحی را تصویب کردند که گواهی انحصار وراثت بدون نیاز به حضور فیزیکی وراث ظرف بیست روز از تاریخ فوت توسط سازمان ثبت احوال کشور براساس داده ها و اطلاعات موجود صادر گردد و نیازی به انجام مراحل پیش گفته توسط ورثه نباشد.
بیشتر بدانیم: تحریر ترکه چگونه است
تغییر مندرجات گواهی حصر وراثت
آیا امکان تغییر مندرجات گواهی حصر وراثت پس از صدور آن وجود دارد؟
پاسخ ما به این سوال مثبت است. درواقع گاهی ممکن است افراد از روی ناآگاهی اقدام به دریافت گواهی انحصار وراثت با مبلغ محدود کرده باشند درحالیکه دارایی متوفی بیش از پانصد میلیون ریال بوده یا بعدا مشخص شده که بیش از این مبلغ است و یا اینکه فردی که می بایست نامش در حصر وراثت قید می شده به هر دلیل جز ورثه اعلام نشده و یا بالعکس شخصی که جزو وراث نبوده به اشتباه نامش در انحصار وراثت بعنوان ورثه قید شده است در تمام این حالت ها امکان تقدیم تقاضای اصلاح حصر وراثت وجود دارد.
آیا تسلیم اظهارنامه مالیاتی برای وراث اجباری است؟
مالیات بر ارث یکی از موضوعات قدیمی حقوقی میباشد اما این مسئله در این چند سال اخیر که دولت تمرکز بیشتری را بر روی دریافت مالیاتهای مستقیم و غیرمستقیم قرار داده اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
تسلیم اظهارنامه مالیاتی برای دریافت گواهی الزامی نیست اما برای انجام هرگونه معامله ای نسبت به اموال باید ارائه گردد.
این مالیات با توجه به موارد مختلفی مانند طبقه ای که وراث در آن قرار دارند به میزان سهم هر یک تعیین خواهد شد.
آیا گرفتن المثنی برای گواهی انحصار وراثت ممکن است؟
طبیعی هست که هر یک از ذی نفعان خواهان در دست داشتن گواهی انحصار وراثت باشند تا برای انجام امور خود از آن استفاده نمایند به همین دلیل قانونگذار برای دریافت نسخه های مختلف از آن هیچ محدودیتی نذاشته است و هر یک از ذی نفعان یا ورثه با مراجعه به محل صدور آن میتوانند نسخه ای از آن را دریافت نمایند.
وکیل حصر وراثت
برای سرعت بخشیدن در گرفتن گواهی و دریافت صحیح آن پیشنهاد می شود از وکیل انحصار وراثت استفاده نمائید . وکیل دادگستری برای انحصار وراثت از طریق شورای حل اختلاف محل فوت متوفی ، پیگیری های حقوقی لازم را اقدام می کند.
هزینه وکیل انحصار وراثت
با توجه به اینکه این درخواست ، دعوی دادگاهی به معنی خاص نیست ،تعرفه وکیل حصر وراثت مناسب تر هست . حق الوکاله وکیل ارث ، برای پرونده حصر وراثت در بخش تعرفه های حقوقی سایت درج شده است .
در این مقاله ، نکات کاربردی در خصوص نحوه دریافت گواهی حصر وراثت از جمله مدارک ، مرجع صادرکننده این گواهی و فواید انجام آن توسط وکیل حصر وراثت بررسی شد.
سوال و جواب حقوقی متنی
در این گفتار متوجه شدیم که دریافت گواهی حصر وراث برای انجام هرگونه اقدام و معامله ای نسبت به اموال متوفی الزامی میباشد. اما دریافت آن سخت نیست فقط دارای پیچیدگی هایی میباشد که با داشتن دانش حقوقی کافی و کمی تجربه در این زمینه میتوانید آنرا به راحتی دریافت نمایید.
بنابراین بهتر است در این مسیر همواره از وکلای متخصص در این زمینه راهنمایی بگیرید تا در سریعترین زمان ممکن به خواسته خود برسید.
14 پاسخ
با سلام
مادر من ۲۰ ساله فوت کرده و وراث من وخواهر و پدرم هستیم .
الان یک نفره به غیر وراث رفته اقدام کرده برای گواهی انحصار وراثت .
از کوجا میتونم پیگیری کنم که چه کسی رفته اقدام کرده
از ثبت احوال پرسیدم گفت ما نمیتونیم ببینیم باید منتظر باشی تا خودش اقدام کنه وابلاغ بیاد
ایا راهی نداره قبل از اقدام پیگیری کنیم
با سلام و احترام خانم شیما
دریافت گواهی حصر وراثت به غیر از بستگان برای افراد ذی نفع نیز امکان پذیر است.
در شورای حل اختلاف مرکز امکان پیگیری موضوع وجود دارد
سلام همسرم بااینکه فرزندی نداشتیم فوت کردندوپدرومادرهمسرم نیزفوت کردند پس ازمدتی برای گرفتن گواهی انحصار وراثت به کانی نت مراجعه کردم وفقط اسم من بعنوان تنها ارث برنده نوشته شده بودومیخواستم بدونم خواهروبرادران همسرم ارث میبرند یاخیر ممنونم
با سلام و احترام جناب روح بخش
در پاسخ به سوال شما باید گفت تنها وارث شما هستید
لطفا فرایند جدید رو بذارید
با سلام و احترام.
مقاله برای بررسی به وکیل مربوطه ارجاع داده شد
سلام خسته نباشیدسوال داشتم هم مشاور دربار ارث هم ارث مادری هم ارث پدری
خانواد مادر من بعد فوت پدر بزرگ و مادر بزرگ ارث بینه خودشون تقسیم کردن و به مادر من هیچی ندادن حتا به مادر من زنگ هم نزدن چند روز پیش رفتیم محل که استان گیلان روستا های لنگرود هس پرسه جو کردیم بینه خودشون تقسیم کردن وحتا به یکی از برادر های خودشون هم ندادن از دهیار پرسیدم برگه انحصار وراثت دارن گفته ندارن خواهر برادر مادرم اصلا نمیخوان ببینش
الان چطوری اقدام کنیم چیکارکنیم ممنون میشم راهنمایی کنید
با سلام و احترام
ابتدا نسبت به دریافت گواهی حصر وراثت اقدام نمایید.
پس از ان می توانید نسبت به ابطال معاملات انجام شده اقدام فرمایید
با سلام و خسته نباشید .عمو و پدرم یک مغازه شریکی داشتن عموم فوت میکنه ولی قبل فوت میره محضر و وصیت نامه الکترونیکی صادر میشه که تمام مغازه بعد از فوتم به بردار کوچیکم میرسه و هیچ کسی حق سهم نداره عموی بنده زن داشته فوت شده و هیچ بچه ای نداره تنها بردار ش پدرمه خواهری پدرم فوت شدن الان میتونه همینجوری فقط با وصیتنامه مغازه رو بفروشه
باسلام و احترام جنای ارباب
مطابق قانون در صورتی كه فردی هیچ ورثه ای نداشته باشد می تواند نسبت به تمام اموال خود وصیت نماید.
قبل از اقدام به انتقال ملک نسبت به اخذ گواهی حصر وراثت اقدام گردد
با عرض درود و خسته نباشید تمنا دارم جواب بدید به سئوالم.بنده تنها و آخرین فرزند ذکور پدرم هستم.۴خواهر دارم که همگی از من بزرگترند.پدرم درموقع حیات خودش سهم ارث تمام خواهرامو بهشون داده و داخل یک وصیت نامه به خط خودش دستی قیدکرده که هرکدام در کجا و کی سهم ارث گرفتند.و تنها خانه خودش رو بعنوان سهم ارث بنده قیدکرده و تمام وراث و چند نفر شاهد امضا کردند زیر برگه.در ضمن بعد از فوت پدرم خود وراث( خواهرام+همسراشون) یک برگه نوشتند و داخل اونم همگی شهادت دادن که هیچ حقی و چشم داشتی به خانه پدری که به من ارث رسیده ندارند و همگی و همسراشون امضا کردند.الان بعد از گذشت ۳۰ و چند سال آیا حق دارند باز ادعای ارث کنن دنسبت به خانه من؟ درضمن من چند شاهد دارم که پدرم شفاهی بهشون گفته که من سهم ارث همه دخترام را دادم و فقط پسرم باقی مونده که خانه ام و بهش میدم و بنامش میکنم.چندین بارگفته به همه دوستان و آشنایان.من درآن زمان کودک صغیربودم.میشه راهنمایی کنید؟!
با سلام و احترام
بله امکان طرح دادخواست علیه شما وجود دارد.
در صورت طرح دادخواست مدارك مذکور می بایست به دادگاه ارایه شود
جناب وکیل متوفا تو وصیتنامه تمام اموالش رو تقسیم کرده وبه پسرش هم خانه ای رسیده و وراث دیگر با دست خط خود اعلام کرده وشهادت داده اند که خانه سهم ارث برادرشان بوده پس با این اوصاف آقای یاسر هم میتواند نسبت به ارث خواهرانش بر علیه ایشان طرح دادخواست کند.
با سلام و احترام
متاسفانه متن سوال دارای ابهام می باشد.
به صورت كلی هر نوع معامله ای كه فرد در زمان حیات خود با وراث انجام داده است دارای اعتبار قانونی می باشد .