شش نکته مهم که در خصوص شرط داوری باید بدانیم

شاید شما قراردادهایی را امضاء کرده باشید که شرط داوری داشته و بدون توجه به آثارش، آن را پذیرفته اید و شاید در هنگام بروز یک اختلاف، بدون آنکه شرطی برای داوری از قبل بین طرفین قرارداد باشد، بواسطه یک معتمد، توافقی را برای حل و فصل موضوع به تشخیص او امضاء کرده باشید. اگر کسی از عبارت ((شرط یا قرارداد داوری)) استفاده کرد، سردرگم نشوید، منظورش همین مواردی است که تجربه کرده اید. 

پس با یک عنوان پرکاربرد رو به رو هستیم و میتوانید با خواندن این مقاله کوتاه، با تسلط بیشتری نسبت به موضوع، از مشاور یا وکیل خود بخواهید که در قرارداد یا اختلافات، بنا به تمایل شما از شرط داوری استفاده کند. 

شرط داوری

اولین اثر امضای شرط یا قرارداد داوری و در واقع ارجاع اختلاف احتمالی یا موجود شما به داوری، این است که موضوع دیگر قابل رسیدگی توسط مراجع قضائی نیست و شخصی که به عنوان داور تعیین نموده یا خواهید نمود باید به موضوع رسیدگی کند. همینجا سوالاتی برای شما ایجاد میشود که به عنوان سرتیترهای این مقاله به آن می پردازیم:

1- آیا میتوانم همه موضوعات را به داوری ارجاع دهم یا آیا هر شرط یا قرارداد داوری معتبر است؟

قانونگذار در ماده 478 قانون آئین دادرسی مدنی، بر حسب اهمیت بسیار بالای برخی موضوعات، آن را قابل ارجاع به داوری ندانسته مثل رسیدگی به جنبه کیفری جرایم که منجر به مجازات یا بری شدن از مجازات میشود و همینطور ورشکستگی و اصل نکاح، طلاق و نسب. از این بحث تحت عنوان ((شناسایی شرط یا قرارداد های داوری)) نیز یاد میشود که به زبان ساده بیان شد و اگر خواننده این متن از حقوقی های عزیز است که تعریف بدون ذکر ماده به مذاقشان خوش نمی آید، باید بند 1 ماده 2 کنوانسیون نیویورک مصوب 1958 و مواد 478 و 496 قانون آیین دادرسی مدنی را نیز به آن اضافه نمایم.

2- آیا شرط یا قرارداد داوری قابل تنظیم به نحوی هست که توسط چند نفر داور رسیدگی شود؟

ما حقوقی ها این موضوع را ذیل عنوان ((انواع قرارداد داوری)) بحث می کنیم، در این مفهوم که طرفین اختلاف می توانند یک داور مشخص یا چند نفر ((هیئت داوران)) را انتخاب کنند یا داوری خود را به یک نهاد مثل نهاد صنفی خود یا مراکز تخصصی داوری بسپارند ((داوری سازمانی)). 

اگر شما یک تاجر هستید احتمالاً ترجیح می دهید اختلافات خود را از طریق مراجع داوری حل و فصل نمایید مثل مرکز داوری اتاق بازرگانی ایران و در سطح بین المللی میتوان به دیوان داوری اتاق بازرگانی پاریس ICC، انجمن داوری فرانسهAFA و شاید با توجه به قرارداد اخیر 25 ساله ایران و چین، از این به بعد اسم کمیسیون داوری پکن  BAC را نیز زیاد بشنویم و همینجا باید به اهمیت تعیین زبان داوری در شرط یا قرارداد داوری در قراردادهای بین المللی اشاره نمود چراکه چینی یاد گرفتن خیلی سخت است.

3- اگر بعداً این بحث مطرح شود که قرارداد واجد شرط داوری، باطل است، تکلیف قرارداد داوری چه میشود؟ آیا به تبع قرارداد باطل است یا باز هم یک نکته خاص برای این قرارداد خاص وجود دارد؟

بله پاسخ مثبت است و طبق قواعد حقوقی ای که در ادامه به آن اشاره می شود اصل بر اعتبار مستقل قرارداد داوری از قرارداد است و ما حقوقی ها به آن ((استقلال قرارداد داوری)) می گوییم. مثلاً مطابق بند 1 ماده 23 قواعد داوری آنسیترال اصلاحی 2010، موافقتنامه داوری از حیث تشکیل آن وابسته به قرارداد دیگری نمی باشد و حتی اگر قرارداد اصلی میان طرفین باطل باشد، قرارداد داوری صحیح و موضوع اختلاف، قابل ارجاع به آن می باشد اما برای اینکه درگیر تفسیرهای مختلف نشوید، حتما در شرط داوری تصریح کنید که اعتبارش طبق توافق طرفین مستقل از قرارداد اصلی است و شامل رسیدگی به ادعای بطلان قرارداد نیز میشود.

4- آیا اینکه داوری مانع از رسیدگی مراجع قضایی نسبت به موضوع ارجاع شده به داوری است، به معنای عدم قابلیت اعتراض به رای داوری نیز هست؟

این هم یک نکته بسیار مهم است، رای داوری در مفهومی که به آرای دادگاه های بدوی میتوان اعتراض نمود و در دادگاه تجدیدنظر از هر حیث قابلیت بازبینی و بررسی دارد، نیست و چنانچه کسی به رای داوری اعتراض داشته باشد، دادگاه ها صرفاً در موارد اساسی و خاص که در ماده 489 قانون آئین دادرسی مدنی اشاره شده رسیدگی می نمایند و سایر اعتراض ها قابل رسیدگی توسط دادگاه نیست و این اهمیت رای داوری را نشان می دهد که به همین علت از این منظر رای داوری یک رای قطعی محسوب میشود.

5- اگر در قرارداد داوری، فرد یا افراد مشخصی را تعیین نکرده باشیم و طرف مقابل هم داور مورد معرفی ما را نپذیرد یا داور معرفی نکند، چه باید کرد؟

اگر داور یا داوران در قرارداد داوری مشخص نشده باشند یا یکی از طرفین اختلاف از معرفی داور خودداری نماید یا داورانی که به موجب قرارداد داوری تعیین شده اند نخواهند یا نتوانند به موضوع رسیدگی نمایند در این موارد تعیین داور مستلزم مراجعه به دادگاه صالح می باشد که مواد 459 و 460 قانون آیین دادرسی مدنی به طور مفصل به این موضوع پرداخته است. در اینجا باز هم متن قرارداد داوری اهمیت پیدا می کند و چنانچه از قبل داور یا هیات یا سازمان داوری را انتخاب کرده باشید، مسیر راحت تری برای رسیدگی به اختلافات احتمالی پیش رو دارید.

6- اثر قرارداد داوری در رسیدگی و صدور رای چیست؟

رسیدگی داور یا داوران می بایست در محدوده صلاحیت ایشان باشد و به همین علت اهمیت دارد که قرارداد داوری چه مواردی را ارجاع به داوری داده است، چراکه چنانچه داوران خارج از محدوده مورد توافق داوری اظهارنظر نمایند، رای ایشان قابل ابطال است. سازمان های داوری در این راستا نمونه شرط های داوری ای را در سایت های خود به اشخاص پیشنهاد میدهند که عیناً از آن نمونه ها استفاده شود تا موضوعی خارج از توافق داوری باقی نماند اما بهترین کار مشورت با یک وکیل متخصص برای تنظیم قرارداد داوری منطبق با موضوع خاص شما است.

داوری بحث های مهم بیشتری از قرارداد داوری دارد که میتوانید در سایر مقالات سایت اترس آن را دنبال کنید. ضمناً ما برای مشاوره تخصصی در زمینه داوری هم همراه شما هستیم و معتقدیم میتوان با ساده ترین بیان، مخاطبین را نسبت به پیچیده ترین مسائل حقوقی آگاه کرد و سوالات شما مخاطبین عزیز میتواند موضوع مقاله بعدی ما باشد.

همراه شما هستیم...

اشتراک گذاری در شبکه های اجتماعی
اشتراک گذاری در facebook
Facebook
اشتراک گذاری در pinterest
Pinterest
اشتراک گذاری در twitter
Twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
WhatsApp
اشتراک گذاری در linkedin
LinkedIn
اشتراک گذاری در telegram
Telegram

دیدگاه ها بسته شده اند.