استرداد ثمن معامله : در بسیاری موارد ممکن است طرفین، معامله ای را برای ملکی تنظیم کنند و مقداری از مبلغ معامله یا کل مبلغ به فروشنده ملک پرداخت شود اما پس از تحویل مبلغ تعیین شده در قرارداد معامله به هر علت از بین برود مانند موارد فسخ یا اقاله معامله و یا حتی مشخص گردد معامله از ابتدا به هر دلیلی باطل بوده و طرفین مجاز به چنین معامله ای نبوده اند.
در حالت های گفته شده خریدار ملک می تواند با طرح دادخواست استرداد ثمن معامله در دادگاه مبلغ پرداخت شده به فروشنده را دریافت کند.
استرداد ثمن معامله به چه معناست؟
استرداد ثمن معامله یکی از مهمترین اصطلاحات حقوقی رایج در دعاوی می باشد که به نوعی منشاء آنها قرارداد های خرید و فروش است.
استرداد به معنای بازگرداندن و ثمن معامله به معنای وجهی هست که در قرارداد خرید و فروش به عنوان بهای مال مورد معامله از سوی طرفین تعیین میشود.
پس از انعقاد قراداد خرید و فروش هر یک از طرفین باید به تعهد خود عمل کرده یعنی خریدار ثمن معامله را پرداخت و فروشنده مال فروخته شده را تحویل دهد.
حال ممکن است در برخی شرایط که در ادامه مورد بررسی قرار خواهیم داد، فروشنده موظف به بازگرداندن بهای پرداخت شده باشد که به آن استرداد ثمن معامله گفته می شود.
خدمات اترس برای استرداد ثمن معامله
- مشاوره حقوقی با وکیل پایه یک و ارایه راه کارهای قانونی
- ارسال و تنظیم اظهارنامه پیش از اقامه دعوا در دادگاه برای فروشنده مال مورد معامله
- تنظیم دادخواست استرداد ثمن معامله در نزدیک ترین دفتر خدمات الکترونیک قضایی
- طرح دعوی در دادگاه
- پیگیری مستمر و رسیدگی به جلسات
- اثبات قرارداد میان طرفین
- اثبات پرداخت ثمن از سوی خریدار به فروشنده
- درخواست محاسبه ثمن پرداخت شده بر اساس نرخ روز
- دریافت حکم و اجرائیه استرداد ثمن از سوی دادگاه
- مراجعه به اجرای احکام برای اجرای حکم صادره از سوی قاضی
وکیل متخصص در دعوای استرداد ثمن معامله می تواند با دانش و تجربه ای که در این دعاوی دارد، احتمال موفقیت موکل خود تا حد زیادی افزایش داده و همچنین سبب صرفه جویی در زمان و هزینه های دادرسی نیز شود.برای مشاوره حقوقی وصول و مطالبه طلب با ما در ارتباط باشید
شرایط استرداد ثمن معامله
در مواردی نیز امکان دارد که فروشنده ملک خود را به طور کاملا صحیح و قانونی انتقال داده و تمام یا قسمتی از قیمت ملک را از خریدار دریافت کرده اما قبل از تحویل ملک به خریدار بدون هیچ تقصیری از جانب فروشنده ملک از بین برود یا به اصلاح حقوقی تلف شود مانند موردی که ملک بر اثر آتش سوزی تخریب می گردد.
از آن جا که این تلف شدن ملک قبل از تحویل به خریدار اتفاق افتاده است فروشنده می بایست ثمن معامله را به خریدار پس دهد.
در همه موارد گفته شده خریدار ابتدا مبلغ پرداخت شده به فروشنده را از او مطالبه می کند و در صورت عدم پرداخت مطالبه ثمن معامله با طرح دادخواست حق خود را از طریق دادگاه پیگیری می نماید.
رسیدگی به دعوای استرداد ثمن معامله
این دعوا در محل دادگاهی طرح می شود که خوانده یا همان فروشنده در آن جا سکونت دارد.
پس از این که دادگاه دلایل هر دو طرف را بررسی نمود و حکم به محکومیت خوانده یا همان فروشنده به استرداد ثمن معامله صادر نمود خواهان یا همان خریدار می تواند پس از قطعی شدن رای درخواست صدور اجراییه کند.
اگر ثمن معامله پول نباشد برای مثال خریدار ماشین خود را به عنوان ثمن به فروشنده انتقال داده باشد همان ماشین توقیف و به خریدار تحویل می شود و اگر ثمن معامله وجه نقد بوده یا مالی بوده که در حال حاضر وجود ندارد با گرفتن استعلام از دارایی های خوانده ( استعلام از بانک مرکزی، اداره ثبت، راهور و همراه اول) اموال او شناسایی می شود و به اندازه مبلغی که در حکم دادگاه مشخص شده است این اموال توقیف و پس از کارشناسی قیمت از طریق مزایده به فروش می رسد و از محل فروش آن مبلغ ثمن به خریدار پرداخت می شود.
در صورت عدم شناسایی مال یا عدم امکان توقیف اموال فروشنده می توان با حکم جلب او را تا زمان پرداخت مبلغ محکومیت یا اثبات اعسار حبس نمود.
در صورتی که ملک خریداری شده برای دیگری بوده و فروشنده بدون اجازه از مالک اقدام به فروش ملک کرده باشد و خریدار نیز از این موضوع بی اطلاع باشد خریدار می تواند علاوه بر مطالبه ثمن خسارت وارد شده به ثمن را نیز از زمان پرداخت به فروشنده بر مبنای شاخص تورم بانک مرکزی در دادخواست خود مطالبه خسارت کند.
چنین خسارتی تنها به خریداری تعلق می گیرد که از تعلق ملک به دیگری بی اطلاع بوده در غیر این صورت مسئولیتی متوجه فروشنده نیست و کلیه خسارات مانند هزینه تنظیم سند رسمی، دستمزد دلال و … تماما به عهده خود خریدار می باشد.
در چنین حالتی در صورتی که فروشنده از روی عمد و با سو نیت اقدام به فروش مالک دیگری نموده باشد می توان از طریق شکایت کیفری فروش مال غیر نیز موضوع را پیگیری نمود.
خواسته هایی که خریدار در این فرض می تواند علیه فروشنده مال دیگری مطرح نماید:
- اعلام بطلان معامله به جهت مستحق للغیر درآمدن مبیع
- استرداد ثمن معامله
- مطالبه کلیه خسارت های وارد شده
برای مثال خریدار پس از خرید ملک در آن ساخت و ساز نموده یا هزینه هایی کرده که باعث افزایش ارزش ملک شده است در این صورت می تواند کلیه هزینه ای انجام شده را در قالب غرامت از فروشنده مطالبه کند.
همچنین در صورتی که خریدار برای مثال خریدار ۵۰ درصد ثمن معامله را پرداخت نموده باشد نصف قیمت روز ملک به عنوان اصل ثمن و خسارت باید به او پرداخت شود.
توجه داشته باشید چک وسیله پرداخت محسوب می شود ولی اگر مبلغ چک پرداخت نشده باشد آن قسمت از ثمن که بابت آن چک تحویل شده پرداخت نشده محسوب خواهد شد.
لازم به ذکر است در این مورد تا دعوای اعلام بطلان معامله مطرح نشود نمی توان دعوای استرداد ثمن علیه فروشنده مطرح نمود و در صورت طرح دادگاه این دعوا را رد خواهد نمود.
استرداد ثمن معامله از وکیل در فروش
در حالتی که فروشنده وکیلی برای انجام امور مشخص کرده باشد و وکیل تعیین شده ثمن معامله را از خریدار بگیرد و با وجود مطالبه فروشنده (موکل) ثمن را به او ندهد، فروشنده می بایست دادخواست مطالبه وجه علیه وکیل خود مطرح کند نه استرداد ثمن هم چنین از لحاظ کیفری هم با وجود سایر شرایط پیش بینی شده تحت عنوان خیانت در امانت موضوع قابل پیگیری در دادگاه می باشد.
بیشتر بدانیم : نحوه استرداد لاشه سفته چگونه است
استرداد ثمن به نرخ روز
مهمترین نکته حقوقی در دعاوی مربوط به استرداد ثمن معامله این است که باید این وجه به نرخ روز به خریدار پرداخت شود.
این مسئله به این جهت از سوی قانونگذار در نظر گرفته شده است که ممکن است با تغییر تورم، با گذشت زمان ارزش وجهی که خریدار در هنگام معامله به فروشنده پرداخت کرده است کاهش پیدا کرده و در زمان استرداد ثمن معامله، خریدار متحمل خسارتی شود که خود مقصر آن نبوده است.
بنابراین استرداد ثمن معامله باید بر اساس نرخ روز به خریدار پرداخت شود.
این نرخ هر ساله توسط بانک مرکزی اعلام شده و مقام قضایی باید در هنگام صدور رای برای استرداد ثمن معامله، این تغییر نرخ را در دستور کار خود قرار داده و بر این اساس رای مقتضی را صادر نماید.
برای برخورداری از این مسئله، بهتر است خریدار در زمان تنظیم دادخواست خود، استرداد ثمن بر اساس نرخ روز را از مقام قضایی درخواست کند تا از این بابت خیالی آسوده داشته باشد.
استرداد ثمن معامله بعد از فسخ
یکی از حالت هایی که باید استرداد ثمن معامله به خریدار صورت بگیرد این است که معامله به هر دلیل از سوی یکی از طرفین یا شخص ثالثی که چنین حقی برای وی در نظر گرفته شده است فسخ گردد.
بدین ترتیب خریدار باید مال مورد معامله را به فروشنده و همچنین فروشنده باید وجهی که از قبیل فروش مال خود دریافت کرده است را به خریدار بازگرداند.
فسخ قرارداد ممکن است به دلیل حق فسخ پیش بینی شده برای خریدار یا فروشنده در قانون صورت گرفته و یا در نتیجه حق فسخی که برای هر یک از آنها در ضمن قرارداد شرط شده باشد. اما در هر حالت باید استرداد ثمن معامله به نرخ روز از سوی فروشنده انجام گیرد.
در صورتی که فروشنده برای این کار اقدام نکرد، خریدار می توان با اثبات قرارداد خود و میزان وجهی که پرداخت کرده است، برای استرداد ثمن مورد معامله اقدام کرده تا مقام قضایی فروشنده را برای این کار اجبار نماید.
استرداد ثمن معامله باطل
یکی دیگر از حالت هایی که باید استرداد ثمن در آن صورت گیرد باطل بودن معامله میان طرفین می باشد. اگر شرایط و قواعد عمومی قرارداد ها در یک معامله رعایت نشود آن معامله باطل بوده و همچنین می توان برای ابطال آن از سوی دادگاه اقدام کرد.
در صورتی که معامله به هر دلیلی باطل باشد، باید مال مورد معامله به فروشنده و ثمن پرداخت شده به خریدار بازگردد.
برای ابطال قرارداد، هر یک از طرفین که خواستار این امر باشد بهتر است با یکی از وکلای قراردادی مشورت کرده تا با انتخاب بهترین روش برای دریافت حکم دادگاه از طریق مراجع قضایی اقدام کرده و بتواند حقوق ضایع شده خود را احیا کند.
استرداد ثمن معامله در فروش مال غیر
فروش مال غیر یکی از عناوین مجرمانه ای هست که در قانون مجازات اسلامی از سوی قانونگذار جرم انگاری شده است.
تکلیف خریدار در خرید مال غیر و همچنین مسئله استرداد ثمن معامله در این جا نیاز به بررسی خواهد داشت. به صورت کلی استرداد ثمن به آگاهی یا عدم آگاهی خریدار از مال غیر بودن مال مورد معامله بستگی دارد که به تفکیک در ذیل مطلب بررسی خواهیم کرد.
در صورت عدم آگاهی از مال غیر بودن مورد معامله
استرداد ثمن زمانی که معامله به دلیل فروش مال غیر باطل می شود، بر اساس شرایطی که پیش از این بیان کردیم باید صورت گیرد. خریدار مال غیر را به مالک اصلی تحویل داده و سپس برای استرداد ثمن معامله خود بر اساس نرخ روز به فروشنده مراجعه نماید.
در صورت آگاهی از مال غیر بودن مورد معامله
خریداری که از مال غیر بودن مورد معامله اطلاع داشته است، بر اساس قوانین شریک جرم ارتکابی از سوی فروشنده محسوب می شود.
علاوه بر مجازاتی که برای وی در نظر گرفته خواهد شد که خارج از موضوع بحث ما می باشد، هیچگونه خسارتی به او تعلق نخواهد گرفت و تنها می تواند وجهی که برای خرید مال پرداخت کرده است را بدون محاسبه نرخ روز دریافت کند.
استرداد ثمن در اقاله چگونه است؟
اقاله قرارداد با فسخ قرارداد اعمال حقوقی کاملا متفاوتی هستند که ممکن است برای نتیجه یک قرارداد رخ دهد. اقاله قرارداد به این معناست که هر دو طرف قرارداد یعنی خریدار و فروشنده برای پایان دادن به قرارداد توافق داشته و خواهان این هستند که مال فروخته شده به فروشنده و ثمن پرداخت شده به خریدار مسترد گردد.
در این قبیل موارد معمولا مشکلات حقوقی خاصی میان طرفین به وجود نخواهد آمد. تنها مسئله ای که ممکن است برای افراد پیش بیاید این است که فروشنده خواستار استرداد ثمن به همان میزان پرداخت شده است اما خریدار می خواهد ثمن به نرخ روز محاسبه و پرداخت شود. در این صورت باید دادخواست خود مبنی بر محاسبه نرخ روز برای ثمن پرداخته شده را به دادگاه تسلیم نماید.
بیشتر بدانیم : قرارداد بیع شرط چیست
تنظیم دادخواست استرداد ثمن معامله
تنظیم دادخواست در دعوای استرداد ثمن معامله به دلیل اینکه باید به قوانین و مقررات مختلفی در آن استناد شده و باطل یا فسخ شدن معامله قانونی بوده و این امر نزد دادگاه به اثبات برسد، از مهمترین اقدامات دادخواست دهنده می باشد.
اگر نکات حقوقی مهم در هنگام تنظیم دادخواست رعایت شده باشد و تمام مدارک بر اساس مستندات قانونی ارائه شده باشد، سرعت صدور رای بالا رفته و هزینه های دادرسی تا حد زیادی کاهش می یابد.
بنابراین پیشنهاد می شود برای تنظیم چنین دادخواستی به وکلای زبده در این زمینه مراجعه کرده تا با استفاده از دانش و تجربه ایشان در این دسته دعاوی، احتمال موفقیت خود را افزایش دهید.
هزینه دادرسی دعوای استرداد ثمن
چنین دعوایی جز پرونده های مالی محسوب می شود که هزینه دادرسی نیز بر همین اساس پرداخت می گردد.
یعنی در صورتی که مبلغ خواسته شده تا بیست میلیون تومان باشد ۲/۵ درصد ارزش خواسته و در صورتی که مبلغ خواسته شده بیش از بیست میلیون تومان باشد ۳/۵ درصد ارزش خواسته به عنوان هزینه دادرسی در مرحله اولیه دریافت می گردد.
لازم به توضیح است هزینه دادرسی مطالبه اصل ثمن در زمان تقدیم دادخواست دریافت می شود ولی هزینه دادرسی مربوط به خسارت های گفته شده پس از جلب نظر کارشناس و در مرحله اجرای احکام و قبل از اجرای حکم توسط واحد اجرا دریافت خواهد شد.
دادگاه صالح دعوای استرداد ثمن
دعوای استرداد ثمن معامله می بایست در محلی طرح شود که خوانده دعوا یا همان فروشنده در آن جا سکونت دارد ولی در صورتی که علاوه بر استرداد ثمن خواسته بطلان معامله نیز مطرح شده باشد دادخواست باید در محل وقوع ملک موضوع دعوا مطرح گردد.
نظر به گستردگی و پیچیدگی قوانین مرتبط با معاملات املاک بهتر است قبل از اقدام به خرید یا فروش ملک با وکلای متخصص در این زمینه مشورت نمایید.
همچنین وکلای متخصص در حوزه دعاوی مرتبط با املاک می توانند در صورت بروز هر گونه مشکل احتمال احقاق حقوق شما را افزایش داده و دست یابی به آن را سرعت بخشند.
نکات مهم حقوقی در دعوای استرداد ثمن معامله
- یکی از مهمترین نکات حقوقی برای دعاوی استرداد ثمن مربوط به زمانی هست که مال مورد معامله تلف شده باشد. اگر تلف معامله قبل از تحویل مال به مشتری باشد، فروشنده باید مشابه آن مال را تهیه کرده و خریدار تحویل دهد. اما در صورتی که تهیه مشابه مال ممکن نباشد، باید قیمت آنرا پرداخت نماید.
- نکته مهم حقوقی دیگر در این زمینه مربوط زمانی هست که مال به مشتری تحویل داده شده باشد و تلف شده باشد، دیگر خریدار امکان طرح دعوای استرداد ثمن را نخواهد داشت.
- در صورتی که شخص ثالثی به غیر از فروشنده یا خریدار سبب تلف مورد معامله شده باشد، حق اقامه دعوای استرداد ثمن از خریدار سلب نخواهد شد بلکه باید برای دریافت ثمن پرداخت شده به شخص ثالثی که سبب تلف مال شده است مراجعه نماید.
مستحق للغیر در آمدن مبیع، چه تاثیری در استرداد ثمن معامله دارد؟
مستحق للغیر در آمدن مبیع یا مال مورد معامله یعنی اینکه پس از انعقاد قرارداد فروش، متوجه شویم که مال برای شخص به غیر از فروشنده آن است. در این صورت اگر مالک اصلی موافق فروش مال خود نباشد تسلیم آن به خریدار غیر ممکن خواهد بود.
بدین ترتیب خریدار می تواند درخواست استرداد ثمن به هر مقداری که پرداخت کرده است را به فروشنده ارائه دهد و او نیز باید بر اساس نرخ روز ثمن دریافت شده را به خریدار مسترد نماید.
نمونه رای استرداد ثمن معامله به نرخ روز
نمونه رای وحدت رویه ای که از سوی دیوان عالی کشور صادر شده آورده شده است که نشان دهنده استرداد ثمن معامله بر اساس نرخ روز به خریداری می باشد که از فروش مال غیر اطلاعی نداشته است. به این ترتیب می توان در سایر دعاوی نیز استرداد ثمن به نرخ روز را نتیجه گرفت.
پرسش و پاسخ حقوقی متنی
گاهی ممکن است در نتیجه عدم تحویل مورد معامله، خریدار دچار خسارت های دیگری نیز باشد. برای این قبیل خسارت ها نیز می توان از طریق دادگاه پیگیری های لازم را انجام داد و بهتر است در این زمینه با وکیل خسارت مشورت شود.