بخشیدن و بذل مهریه: مهریه از جمله مهمترین حقوق مالی زوجه است که با مسائل و چالشهای حقوقی مختلفی همراه است.
بخشیدن مهریه یکی از این جمله مسائل است که زوجین در طول زندگی مشترک یا در زمان طلاق با آن روبرو میشوند.
ممکن است که زوجه بنا به هر دلیلی بخواهد تمام یا بخشی از مهریه خود را به زوج ببخشد و از دریافت آن صرف نظر نماید.
این عمل بایستی طبق مراحل قانونی مشخصی انجام شود که در ادامه به بررسی اجمالی آن میپردازیم.
خدمات حقوقی اترس در خصوص بخشیدن مهریه
بخشیدن مهریه یکی از حساسترین و چالش برانگیزترین مسائل حقوقی در حوزه خانواده است. با توجه به اینکه مهریه از جمله حقوق مالی زنان در امر ازدواج است، ضروری است که زنان پیش از بخشیدن مهریه خود دانش و اطلاعات حقوقی کافی در خصوص آثار و پیامدهای قانونی این اقدام را کسب نمایند.
چرا که بخشیدن مهریه بدون آگاهی کافی درباره آثار و پیامدهای آن منجر به تضییع حقوق زوجه و از دست رفتن بخش قابل توجهی از حقوق ایشان میشود.
موسسه حقوقی اترس با ارائه خدمات تخصصی متنوعی در زمینه مشاوره حقوقی مهریه یا قبول وکالت در دعاوی توسط وکیل مهریه به افراد کمک میکند تا پیش از اقدام به بخشیدن مهریه بتوانند دانش و اطلاعات لازم در این خصوص و آثار آن را کسب نمایند.
علاوه بر این، افراد با استفاده از این خدمات میتوانند مراحل قانونی لازم برای بخشیدن مهریه را به صورت قانونی و با رعایت کلیه ضوابط و مقررات لازم دنبال نمایند تا در آینده با آثار و پیامدهای منفی ناشی از آن روبرو نشوند.
منظور از بخشیدن مهریه چیست؟
طبق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی زوجه به محض انعقاد عقد ازدواج مالک مهریه شده و میتواند هر نوع تصرفی در آن نماید.
این تصرف اعم از مطالبه مهریه یا بخشیدن آن است. بنابراین بخشش مهریه از سوی زوجه هیچ منع قانونی نداشته و زن میتواند به هر طریقی که صلاح میداند نسبت به دریافت یا بخشیدن مهریه خود تصمیم گیری نماید. اقدام زوجه مبنی بر بخشیدن مهریه خود در اصطلاح حقوقی بذل مهریه نامیده میشود.
بذل مهریه به اشکال مختلفی انجام میشود که هر یک از اشکال آن آثار مختلفی از نظر امکان بازگشت یا عدم امکان بازگشت زوجه به دنبال دارد.
در واقع، زوجه میتواند به موجب یک سند عادی، یک سند رسمی یا حتی به صورت شفاهی اقدام به بذل مهریه خود نماید؛ اما بایستی مشخص شود که این اقدام در کدام قالب حقوقی موجود که در ادامه بیان میشود انجام شده است.
مدارک لازم برای بذل مهریه
بخشیدن مهریه نیازی به طرح دعوا در دادگاه ندارد؛ بلکه زوجه میتواند به صورت شفاهی یا کتبی، از طریق سند عادی یا رسمی، اقدام به بذل مهریه خود نماید.
اثبات بخشیدن مهریه به صورت شفاهی امر دشواری است و در عمل آثار حقوقی به دنبال ندارد. بخشیدن مهریه به موجب یک سند عادی (دست نویس) نیز ممکن است بعدها با ادعای جعل، انکار یا تردید روبرو شود.
به همین خاطر، مطمئن ترین راه برای بخشیدن مهریه ثبت آن به صورت رسمی در یکی از دفاتر اسناد رسمی است.
به این منظور، زوجین یا حتی زوجه به تنهایی میتواند با حضور در دفتر اسناد رسمی و ارائه مدارک زیر متن بخشیدن مهریه خود را تنظیم کرده و به صورت رسمی به ثبت برساند. مدارک لازم برای این اقدام عبارتند از:
- عقد نامه یا سند ازدواج
- مدارک شناسایی زوجین
(مدارک شناسایی زوج صرفا در مواردی ضروری است که بذل مهریه همراه با دریافت مال یا حقوق دیگری چون حق طلاق باشد)
انواع بخشیدن مهریه
قانونگذار ایران بخشیدن مهریه از سوی زوجه را مجاز دانسته است اما قالب قانونی مشخصی برای آن در نظر نگرفته است.
به همین خاطر، زنان میتوانند مهریه خود را در قالب یکی از ساختارهای قانونی شناخته شده بذل نمایند. در نتیجه، سند رسمی بخشیدن مهریه میتواند در یکی از قالبهای زیر تنظیم شود:
ابراء مهریه
طبق ماده ۲۸۹ قانون مدنی هر طلبکاری میتواند به اختیار خود از طلب خود صرف نظر نماید. این اقدام در اصطلاح، ابراء طلب نامیده میشود.
مهریه نیز مانند یک طلب بر ذمه شوهر قرار دارد. زن میتواند به اختیار خود از این حق صرف نظر کرده و ذمه شوهر خود را بری نماید.
سند بخشش مهریه در قالب ابراء بدون بازگشت را میتوان طبق نمونه متن ابراء مهریه تنظیم کرد و زوجه آن را امضا نماید.
اقرار به بذل
اقرار عبارت است از اخبار به حقی برای غیر به ضرر خود. در واقع، زوجه میتواند اقرار کند که مهریه خود را از زوج دریافت کرده و دیگر دینی بر ذمه شوهر باقی نمانده است.
صرف نظر از اینکه زن در حقیقت مهریه خود را دریافت نموده باشد یا خیر، اقرار وی نسبت به این موضوع موجب از بین رفتن حق وی بر مطالبه مهریه میشود.
هبه و هدیه دادن
هبه به معنای هدیه دادن از جمله عقود معین برشمرده شده در قانون مدنی است که آثار آن به تفصیل در قانون مدنی بیان شده است.
زوجه میتواند در قالب عقد هبه مهریه خود را به همسرش هدیه دهد. با این اقدام، زن از حق خود صرف نظر کرده و مهریه خود را میبخشد.
صلح مهریه
عقد صلح نیز از دیگر عقود معین و از جمله پرکاربردترین قراردادهاست که در موارد بسیاری قابل استفاده است.
از جمله کاربردهای عقد صلح این است که زن میتواند به موجب عقد صلح مهریه خود را به شوهرش بذل نماید. در این صورت، سند تنظیم شده تابع احکام مربوط به عقد صلح خواهد بود.
عواقب بخشیدن مهریه
در نظام حقوقی کشور ما مهریه از جمله مهمترین حقوق زنان است. این حق در موارد مختلفی چون طلاق تبدیل به بازوی قدرت زنان میشود.
به همین خاطر، ضروری است که پیش از اقدام به بذل مهریه به آثار و پیامدهای آن توجه شود. توصیه میشود در صورت بخشیدن مهریه در طول زندگی مشترک، این اقدام همراه با دریافت یک مال یا حق از طرف شوهر انجام شود.
امکان رجوع زن از بخشیدن مهریه و رجوع از هبه نیز از دیگر آثار مهمی است که برای هردوی زوجین حائز اهمیت است.
در واقع، این پرسش مطرح میشود که آیا زن پس از بخشیدن مهریه خود میتواند از آن رجوع کرده و مجددا مهریه خود را مطالبه نماید؟
این موضوع به این بستگی دارد که سند بخشش مهریه در کدام یک از قالبهای قانونی موجود تنظیم شده باشد.
چنانچه این سند در قالب عقد صلح، ابراء یا اقرارنامه تنظیم شده باشد امکان رجوع از آن برای زوجه وجود ندارد.
اما در صورتی که بخشش مهریه در قالب عقد هبه انجام شده باشد، تحت شرایطی خاص امکان رجوع برای زن وجود خواهد داشت.
پرسش و پاسخ مهم در خصوص بخشیدن مهریه
در ادامه به بررسی چند پرسش و پاسخ مهم در خصوص موضوع مورد نظر خواهیم پرداخت:
۱ . بخشیدن مهریه در هنگام طلاق چه زمانی موضوعیت پیدا میکند؟
امروزه در رویه قضایی کشور ما در اغلب موارد طلاق به درخواست زوجه زن با بخشیدن بخشی از مهریه خود راحتتر میتواند حکم طلاق را دریافت نماید. اما در موارد طلاق به درخواست مرد نیازی به بخشیدن مهریه نیست.
۲ . زن برای بخشیدن مهریه بایستی چه شرایطی داشته باشد؟
برای بخشیدن مهریه مانند هر اقدام قانونی دیگر ضروری است که زن از اهلیت قانونی لازم (عقل، بلوغ و اختیار) برخوردار باشد. در غیر این صورت، اقدام وی فاقد تأثیر خواهد بود.
۳ . آیا رضایت پدر زوجه برای بخشیدن مهریه الزامی است؟
اصولا بخشیدن مهریه نیازی به دریافت رضایت پدر زوجه ندارد. اما ممکن است برخی دفاتر اسناد رسمی برای ثبت این موضوع امضای پدر زوجه را نیز لازم بدانند.
۴ . بخشیدن مهریه به صورت شفاهی چگونه قابل اثبات است؟
اثبات بخشش مهریه به صورت شفاهی امر بسیار دشواری است، اما در صورت نیاز با طرح دعوا در دادگاه و با شهادت شهود امکان اثبات آن وجود دارد.
۵ . اعتبار سند دست نوشته درباره بخشیدن مهریه به چه میزان است؟
اعتبار اسناد عادی در دادگاه به مراتب از اسناد رسمی پایینتر است. هر چند که ارائه یک دست نوشته مبنی بر بخشیدن مهریه نیز همان آثار قانونی مربوط به بخشش مهریه را به دنبال دارد.
اما در صورت ادعای جعل، تردید یا انکار از سوی زوجه اعتبار سند فوق از بین خواهد رفت.
۶ . آیا زوجه در صورت بخشیدن مهریه میتواند مهریه خود را پس از فوت از اموال شوهرش مطالبه نماید؟
بخشیدن مهریه موجب از بین رفتن حق زوجه بر مطالبه و دریافت مهریه میشود. فوت زوج تأثیری در این موضوع نداشته و حتی پس از فوت شوهر نیز زن نمیتواند مهریه خود را مطالبه نماید.
۷ . آیا امکان بخشیدن مهریه در عقد ازدواج موقت وجود دارد؟
مهریه از مهمترین ارکان عقد ازدواج موقت است. در این نوع از ازدواج نیز مانند ازدواج دائم زن میتواند به ترتیب بیان شده مهریه خود را بخشیده و از دریافت آن صرف نظر نماید.
مطالب مرتبط : مدت زمان گرفتن مهریه چقدر میباشد؟
سوالات حقوقی خود را از وکیل اترس بپرسید
همانطور که بیان شد، بخشیدن مهریه با آثار و پیامدهای مختلفی برای زوجین، به ویژه زوجه به همراه است.
در صورت نا آگاهی از این آثار و پیامدها بخشیدن مهریه در آینده میتواند مشکلات و چالشهای بسیاری را به همراه داشته باشد.
از این رو، دریافت مشاوره حقوقی مهریه درباره این موضوع امری ضروری است. وکلا و مشاورین حقوقی متخصص و باتجربه مؤسسه حقوقی اترس آماده ارائه خدمات مشاوره حقوقی مهریه به شما هستند.
